Makina Mühendisleri Odası “Enerjide risk dönemine girildi, en önemli tedbir tasarruftur”

KTMMOB Makina Mühendisleri Odası, İran savaşıyla birlikte dünya ekonomisi ve enerji piyasalarının ciddi bir belirsizlik ve risk dönemine girdiğine işaret ederek, “İran savaşı nedeniyle alınması gereken en önemli tedbirlerden biri enerji alanında gerçek tasarruf önlemleridir” dedi. Odadan yapılan “İran savaşı ve KKTC’de gerekli tasarruf tedbirleri” başlıklı açıklamada, bu tür olağanüstü dönemlerde kendi üretim kapasitesini koruyan, kurumlarını işlevsiz hale getirmemiş ve kamu kaynaklarını doğru yöneten devletlerin krizleri daha az hasarla atlatabildiğine işaret edildi. Makina mühendisliği disiplini açısından bakıldığında, kriz dönemlerinde gerçek tasarrufun; yanlış planlamayı düzeltmek ve pahalı girdileri azaltmakla olacağına dikkat çekilen açıklamada, “Doğru tasarruf: Kalecik III Sözleşmesinin kamu yararına ıslahı ile mümkündür” denildi. Savaşın bahar aylarına denk gelmiş olmasının, pik yük baskısının düşük olması, doğru bir yönetim anlayışı ile enerji maliyetlerinin azaltılmasına imkân vereceğine dikkat çeken Oda, şöyle devam etti: “Bu sözleşmenin kamu yararına değil, özel şirket lehine sürdürülebilir kazanç sağlayan bir yapı içerdiğini; sabit alım garantisi sisteminin kamu maliyesi üzerinde ciddi yük oluşturacağını ve üretim planlamasında keyfiyet yaratacağını daha önce yazılı ve teknik belgelerle ortaya koymuş sözleşmenin enerji arz güvenliği yerine özel bir şirket için garanti edilmiş gelir modeli oluşturulduğunu da teyit etmiştir. Bugün İran savaşı nedeniyle alınması gereken en önemli tedbirlerden biri enerji alanında gerçek tasarruf önlemleridir. Hükümet, gerçekten tasarruf tedbiri alabilecek doğru zamanda ve gerekli hukuki hakka sahiptir. Öncelikle; Nisan 2026 tarihi itibarı ile AKSA kira bedeli artışını durdurmakla 1,3 – 1,5 Milyon ABD doları seviyesinde bir tasarruf sağlayacaktır. Kaldı ki mevcut kira bedeli zaten olması gereken rayiç kira seviyesinin çok üzerindedir. Enerji maliyetlerinde asıl büyük tasarruf ise KIB-TEK’in kendi santrallerinin daha etkin kullanılmasıyla mümkündür. Hükümet göreve geldiğinde, KIB-TEK üretim kapasitesinden yararlanma oranı yaklaşık %50 – %55 düzeyindeydi. Bu tür santrallerin kapasitelerinin %70’in altında kullanılması teknik açıdan kabul edilebilir değildir. Buna rağmen Kalecik III anlaşmasından sonra KIB-TEK’in üretim kapasitesinden yararlanma oranı %30’lara kadar düşmüştür. Kendi santrallerini düşük kapasitede çalıştırıp daha pahalı enerjiyi dışarıdan almak, teknik bir zorunluluk değil; Yanlış bir enerji yönetimi tercihidir. Yapılan basit bir hesap dahi bu durumun mali boyutunu açıkça ortaya koymaktadır: AKSA’dan alınan enerji birim fiyatı: 0,20 USD/kWh; KIB-TEK üretim maliyeti: 0,10 USD/kW: Bu tedbir ile tasarruf edilen enerji miktarı: 22,5 Milyon kWh ve bunun parasal değeri ise aylık 2.5 Milyon USD, senelik ise 30 Milyon USD’ye eşittir. Yıllık ise 30 Milyon USD, sadece tasarruf ile devlet bütçesine katkı sağlamaktadır.” Makina mühendislerinin görevinin, mesleki alanlarındaki kriz dönemlerinde ortaya çıkan force majeure niteliğindeki gelişmeleri teknik açıdan değerlendirmek ve kamu yararına hangi tedbirlerin alınabileceğini ülkeyi yönetenlere hatırlatmak olduğu belirtilen açıklamada, önerileri dikkate almanın, ülke yönetenlerinin kamusal sorumluluğu ile belirlendiğine dikkat çekildi.