Yrd. Doç. Dr. Huri Yontucu “Dezenformasyon nitelikli bir dolandırıcılık haline geldi”

Emel Gezen

Doğu Akdeniz Üniversitesi akademisyenlerinden Yrd. Doç. Dr. Huri Yontucu, dijital medya, yapay zeka ve dezenformasyonun özellikle çatışmış ve bölünmüş toplumlarda ciddi riskler yarattığını belirterek, medya okuryazarlığının artık temel bir ihtiyaç haline geldiğini söyledi.

Barış gazeteciliği, medya okuryazarlığı, yapay zeka ve dijital medya alanlarında çalışmalar yürüten Yontucu, gazetecilerin çatışma bölgelerindeki sosyo-psikolojik tutumlarının mesleki yaşamlarına etkilerini barış gazeteciliği perspektifinden incelediğini ifade etti.

Yontucu, Kıbrıs Türk Gazeteciler Birliği ile birlikte yürüttükleri “İnanmadan Önce Düşün” projesi kapsamında farklı gruplara eğitimler verdiklerini belirterek, projenin dijital medyanın hızlandırdığı dezenformasyon, deepfake videolar, ses klonlama ve yapay zeka destekli manipülasyonlarla mücadele etmeyi amaçladığını söyledi.

KİTAP ÜÇ DİLDE YAYILANDI

Son kitabı “Algıların Ötesinde Dijital Bilgelik” hakkında da bilgi veren Yontucu, kitabın İngilizce, Yunanca ve Türkçe olmak üzere üç dilli hazırlandığını ve İngiliz Yüksek Komiserliği tarafından desteklendiğini belirtti.

Yontucu, kitabın ortaya çıkış nedenini özellikle Kıbrıs gibi çatışmış ve bölünmüş toplumlarda medya ve eğitim sisteminin insanlar üzerindeki etkisine bağladı. Dijitalleşme ve yapay zekanın gelişmesiyle gerçek ile sahtenin arasındaki çizginin giderek bulanıklaştığını vurgulayan Yontucu, toplumun bu konuda bilinçlenmeye ihtiyacı olduğunu kaydetti.

Kitabın yalnızca akademik bir kaynak değil, aynı zamanda bir el kitabı ve kılavuz niteliği taşımasını hedeflediğini ifade eden Yontucu, medya okuryazarlığı, yapay zeka okuryazarlığı ve dezenformasyonla mücadele yöntemlerini sade ve anlaşılır bir dille aktarmaya çalıştığını söyledi.

Kitabın dijital versiyonuna ücretsiz olarak erişilebildiğini de belirten Yontucu, okuyucuların esere ve ilgili kaynaklara dijitalbilgelik.com adresi üzerinden ulaşabileceğini ifade etti.

Yontucu, kitabın üç dilde hazırlanmasının önemine de dikkat çekerek, Kıbrıs’ın kuzeyi ve güneyinde birbirini anlamaya yönelik kaynakların sınırlı olduğunu belirtti. Yontucu, “Bizim gerçekten birbirimizi anlamaya çok ihtiyacımız var” dedi.

Kitabı kaleme alırken kendisini en çok motive eden unsurun insanlara dokunabilmek olduğunu söyleyen Yontucu, bir yıl boyunca yoğun şekilde çalıştığını ve her bölümü okuyucular üzerinde nasıl bir etki yaratacağını düşünerek yazdığını belirtti. Kitabın gördüğü ilginin ve tanıtım etkinliğinde yaşadığı yoğun katılımın kendisi için unutulmaz bir deneyim olduğunu da sözlerine ekledi.

Yontucu’ya göre eserin temel amacı, insanların karşılaştıkları içeriklere daha eleştirel yaklaşmalarını sağlamak. Günümüzde internetin ve sosyal medyanın bilgi edinmenin başlıca kaynakları haline geldiğini hatırlatan Yontucu, buna rağmen doğru, güvenilir ve şeffaf bilgiye ulaşmanın her geçen gün zorlaştığını vurguladı.

“Dezenformasyon nitelikli bir dolandırıcılıktır” diyen Yontucu, özellikle yapay zeka araçlarının bu süreci daha karmaşık hale getirdiğini söyledi. Sosyal medya kullanıcılarının karşılaştıkları içerikleri sorgulaması gerektiğini belirten Yontucu, algoritmalar, filtre balonları, yankı odaları, bot hesaplar, sahte profiller ve troller konusunda farkındalık geliştirilmesinin önemine işaret etti.

SOSYAL MEDYADA PAYLAŞIM YAPILMADAN ÖNCE DÜŞÜNMEK GEREKLİ

Yontucu, sosyal medyada yapılan her paylaşımın bir etki yarattığını vurgulayarak kullanıcıların paylaşmadan önce durup düşünmesi gerektiğini söyledi. “Şüphe kasımızı çalıştırmamız lazım” diyen Yontucu, bir içeriğin farklı kaynaklardan kontrol edilmesi, bağlamına ve tarihine bakılması gerektiğini ifade etti.

YAPAY ZEKA İÇERİKLERİ TEYİT EDİLMELİ

Yapay zekanın hayatımıza yeni girmediğini, ancak üretken yapay zekanın son yıllarda daha görünür hale geldiğini belirten Yontucu, metin, görsel, video ve ses üretiminin artık çok daha kolaylaştığını söyledi. Buna rağmen yapay zekanın her zaman doğru bilgi vermediğini vurgulayan Yontucu, yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin de mutlaka teyit edilmesi gerektiğini kaydetti.

Yontucu, özellikle görsel üretimi, video manipülasyonu ve ses klonlama teknolojilerinin ciddi riskler taşıdığını belirterek, söylenmemiş bir sözün söylenmiş gibi gösterilebildiğini ve bunun özellikle siyaset alanında tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Gazetecilerin de yapay zekadan yararlandıklarında bunu şeffaf biçimde belirtmesi gerektiğini vurgulayan Yontucu, yapay zeka kullanılan içeriklerde küçük de olsa bir ibare yer almasının etik açıdan önemli olduğunu ifade etti.

MANİPÜLASYONA AÇIK BİR TOPLUM…

Kıbrıs toplumunun manipülasyona açık ve hassas bir yapıya sahip olduğunu söyleyen Yontucu, sürekli seçimlerin yaşandığı, travmaların diri tutulduğu ve ortak dil eksikliğinin bulunduğu bir ortamda medya okuryazarlığının daha da kritik hale geldiğini belirtti.

VOICE KIBRIS HABER / 2026