Uzayda ilk robotik kurtarma operasyonu: NASA düşen teleskobun peşinde

NASA, yörüngeden çıkarak Dünya'ya doğru sürüklenen Swift Uzay Teleskobunu kurtarmak için üç kollu bir robotik aracı uzaya gönderdi. Uzay tarihinde bir ilki teşkil eden bu yüksek riskli görevde, "LINK" adlı robot aracın teleskobu yakalayıp yeniden güvenli bir irtifaya taşıması hedefleniyor.

2004 yılında fırlatılan ve büyük bir otomobil büyüklüğünde olan Swift gözlemevi, devasa yıldızların ölümleriyle meydana gelen süper yüksek enerjili patlamaları inceliyor.

İlk fırlatıldığında 600 kilometre yükseklikteki bir yörüngede görev yapan teleskop, artan güneş faaliyetlerinin Dünya atmosferini genişletmesiyle sürtünmeye maruz kaldı.

Bu sürtünme nedeniyle yavaşlayan uzay teleskobu, özellikle son iki yılda hızla irtifa kaybederek yaklaşık 360 kilometre yüksekliğe kadar geriledi.

Bilim insanları, Swift'in evrenin ilk dönemlerine ışık tutan benzersiz yapısı sebebiyle yörüngede kalması ve yanarak yok olmaması gerektiği konusunda hemfikir.

Üç kollu robotla uzayda hassas takip

Teleskobun kurtarılması görevini Arizona merkezli Katalyst Space Technologies adlı genç bir mühendislik firması üstlendi.

Mühendisler, kurtarmanın imkansız hale geleceği 300 kilometre sınırına ulaşılmadan önce, sadece sekiz ay gibi kısa bir sürede LINK uzay aracını tasarlayıp üretti.

Yaklaşık bir buzdolabı boyutunda olan üç kollu robotik araç, kameralar, yönlendirme sistemleri ve küçük iticilerle donatıldı.

Önümüzdeki birkaç hafta boyunca sistemlerini tek tek aktif edecek olan LINK, sürekli irtifası değişen ve hareket halinde olan Swift teleskobuna yaklaşarak onu her açıdan fotoğraflayacak.

Swift teleskobu uzayda yakalanmak üzere tasarlanmadığı için bu yaklaşma ve kenetlenme süreci oldukça yavaş ve hassas bir şekilde yürütülecek.

Yörüngeyi yukarı taşıyacak kritik hamle

Görevin en kritik anı, LINK’in üç robotik kolunu uzatarak Swift teleskobunu yakaladığı an olacak.

Eğer kenetlenme başarıyla sonuçlanırsa, LINK küçük itici motorlarını ateşleyerek teleskobun yörüngesini iki ila üç ay sürecek yavaş ve hassas bir manevrayla yeniden güvenli irtifaya yükseltecek.

Bu sayede iki uzay aracının, şu an bulundukları 360 kilometre seviyesinden teleskobun eski yuvası olan 600 kilometre yüksekliğe güvenle taşınması planlanıyor.

Tamamen başarıyla sonuçlanması durumunda bu tarihi operasyon, gelecekte Hubble Uzay Teleskobu gibi daha ünlü ve büyük uzay araçlarını kurtarma görevleri için de yeni bir dönemi başlatacak.