Ünlü Prof. uyardı: "Deprem kesin, büyüklüğü 7.6 olacak"

Ünlü Prof. uyardı: "Deprem kesin, büyüklüğü 7.6 olacak" 15 yıl Marmara’daki fayı inceleyen ünlü Fransız deprembilimci Prof. Le Pichon, İstanbul depremine yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Başka sorunlar, siyasi çalkantılar, bölgesel çatışmalar zihnimizin arkasına atmamıza neden oluyor ama İstanbul’u etkileyecek büyük deprem giderek yaklaşıyor. Üstelik bu artık bir “ihtimal” de değil.   5 yıl Marmara’daki fayı inceleyen ünlü Fransız deprembilimci Prof. Le Pichon, İstanbul depremine yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Başka sorunlar, siyasi çalkantılar, bölgesel çatışmalar zihnimizin arkasına atmamıza neden oluyor ama İstanbul’u etkileyecek büyük deprem giderek yaklaşıyor. Üstelik bu artık bir “ihtimal” de değil. 15 yıldır Marmara’da çalışan, deprem doğuracak fayı didik didik eden araştırma ekiplerinden en önemlisi olan ve 1999 Gölcük depremi sonrası Türkiye’ye hemen gelen Fransız Le Suroit gemisinin geçen ay açıklanan verileri bunu açıkça söylüyor. Söz konusu çalışmaların başındaki isim Fransız Prof. Xavier Le Pichon. Türkiye’nin değerli deprembilimcileriyle yıllarını büyük depremi çözmeye veren Le Pichon son bulguları anlattı. İşte Le Pichon’un açıklamaları; Birkaç ay önce Marmara’da araştırma yapan Le Suroit gemisinin depremle ilgili bulguları makale olarak yayımlandı. Büyük İstanbul depremi dediğimiz depremi doğuracak Marmara’daki fayın tek parça, tek hat, kıvrımlı iki fay olduğunun kesinleştiği Türk deprem bilimciler tarafından açıklandı. Son araştırmalarınızda ne buldunuz? 1999 yılında Kuzey Anadolu Fayı’nın Marmara’da devam ettiğini, tek bir hatta ilerleyen atımlı fay olduğunu söyledik. Bu fay üzerinde hareket oranının yaklaşık yılda 20 milimetre olduğunu, bu fayda son kırılmanın 1766’da iki büyük deprem sonrasında gerçekleştiğini, gelecek 30 yıl içerisinde yaklaşık 7.6 büyüklüğünde bir deprem olmasını beklemek gerektiğini de belirttik. 2001’de, Prof. Celal Şengör, İTÜ’den Prof. Tuncay Taymaz ve daha pek çok Türk uzmanla yaptığımız çalışmalar, fay hakkındaki bilgilerimizi doğruladı. O dönemde birçok araştırmacı bu verilerin açıklamak için yeterli olmadığını söylüyordu. Çalışmalarınız 2001’den sonra Marmara’da sürdü. Peki, son çalışmalar ne söylüyor? O tarihten bugüne Marmara’da Türk araştırmacıların koordinasyonunda çok sayıda uluslararası ekip çalışmalar gerçekleştiriyor. Biz geçen ay Canadian Journal of Earth Sciences adlı dergide bir makale yayımladık. Bu makalede bütün bu çalışmaların sonuçlarını birleştirdik ve hepsinin, baştaki tezlerimizi doğruladığını söyledik. Sonuç? Bizim “Ana Marmara Fayı” diye adlandırdığımız Marmara’daki Kuzey Anadolu Fayı tek parça, tek hat, yılda 18 milimetre *elastik deformasyon akümülasyonu (esnek bozulma birikimi) var. Ne demek bu? Önemli mi? Evet, önemli çünkü bu fay son kırıldığında-ki artık bunda herkes hemfikir- yıl 1766’ydı. O yıl, Marmara’daki fayı kıran iki büyük deprem oldu. Yani yılda 18 milimetre bozulmayı 1766’dan bu yana geçen 250 yılla çarptığınızda 4.5 metrelik bir bozulma yığılması anlamına geliyor ve bu da bugün yaşanacak bir depremde hareketin yaklaşık 4.5 metre olacağını gösteriyor. Depremin büyüklüğünü bu bozulma mı belirleyecek? Evet. Fay güneyde yılda 18 milimetre yani 1.8 santimetre batıya doğru hareket ediyor. Bu da 250 yılda 4.5 metrelik elastik deformasyon demek. Bu elastik deformasyon, sismik sallantı sırasında bir seferde gevşeyecek, bu da depremin yıkıcılığını doğuracak. Bu hareket, eğer fay tahminimdeki gibi tek parça halinde kırılırsa depremin 7.6 büyüklüğünde olacağı anlamına geliyor. Tabii 1766’da olduğu gibi iki parça halinde de kırılabilir. Her halükârda büyüklük 7’nin üzerinde olacak demektir. Daha net söylersek? Deprem, 1766’da olduğu gibi iki seferde gerçekleşebilir. 1766’da bu önce İstanbul-Silivri segmentinde batıya doğru, sonra Silivri-Ganos (Ganos Dağı-Tekirdağ) segmentinde batıya doğru gerçekleşmişti. Büyüklükleri 7-7.2 arasındaydı. Veya benim daha çok üzerinde durduğum gibi fay bütün bu hat boyunca tek parça kırılacak ve büyüklüğü 7.4-7.6 arasında olacak. Yani İstanbul’u etkileyen en az bir veya iki deprem kesin olacak. Evet. Bir deprem çok daha büyük olur ya da iki deprem olursa 1766 depreminde olduğu gibi 1-2 ay arayla gerçekleşir. İki deprem olursa büyüklüğü 7.2 civarında olur. Tek deprem olursa 7.4’ten büyük olur. Kaçınılmaz sonuç mu bu? Evet. Bununla birlikte bazı araştırmacılar, faydaki bu hareketin büyük bölümünün “creep” yani fay boyunca süregiden kayma sayesinde büyük deprem yaratmadan dağılacağını söylüyordu. Oysa Silivri’nin güneyinde, İstanbul-Silivri segmentinde, sonarlı dip taramalarıyla yapılan 6 aylık ölçümlerde, böyle bir kayma hareketi saptanmadı. Yani fay sıkışmış halde ve esnek bozulma biriktiriyor. Bu tespitler, Sakic ve İTÜ’den Özeren, Kandilli’den Ergintav dahil Türk araştırmacıların bulunduğu bir ekip tarafından Geophysical Research Letters’da yayımlanan bir makalede açıklandı. Şunu kanıtladılar: