TDP "Ceza Yasası taslağı basın özgürlüğünü ve anayasal güvenceleri ağır biçimde tehdit ediyor"

Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP), son dönemde kamuoyunda çarpıcı etki yaratan rüşvet ve nüfuz suistimali gibi devlete olan güveni sarsan suçlarla mücadele gerekçesiyle, basının bütünüyle sansürlenmesini öngören ve otoriter devletlerde dahi nadiren görülebilecek bir “çare arayışı” içerisine girildiğini belirtti.

TDP tarafından yapılan açıklamada, hukuk, ahlak ve etik değerlerden yoksun bir zihnin ürünü olarak nitelendirilen bu yaklaşımın, ortaya çıkabilecek kirli ilişki ağlarını gizleme refleksiyle hayata geçirilmek istendiğinin kuşku götürmez olduğu vurgulandı.

Açıklamada, ceza yasasında yapılmak istenen değişikliklerin bazı yönlerinin yerinde olduğu kabul edilmekle birlikte, “temel ihtiyaçlar ve günün koşullarına uyarlama” kisvesi altında adeta yangından mal kaçırırcasına başka örtülü maksatlara da hizmet edildiğinin anlaşıldığı ifade edildi.

TDP, Ceza Yasası değişiklik taslağının hukuk tekniği ve anayasal güvenceler bakımından telafisi imkansız riskler barındırdığına dikkat çekti. Düzenlemelerin her ne kadar kamu düzenini koruma iddiası taşısa da, içeriğindeki muğlak ifadeler ve öngörülemez yaptırımlarla anayasanın yanı sıra ülkenin iç hukukunun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni doğrudan ihlal etme potansiyeline sahip olduğu kaydedildi.

Açıklamada, taslağın en sorunlu yönlerinden birinin “gerçeğe aykırı bilgi” kavramı olduğu vurgulanarak, bu kavramın kim tarafından, hangi ölçüte göre ve hangi anda belirleneceğinin bilinçli şekilde belirsiz bırakıldığı ifade edildi. Ceza hukukunda bir iddianın maddi gerçekliğe dayanıp dayanmadığının ancak kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla saptanabildiği hatırlatılan açıklamada, kamu denetçisi konumundaki basından haber yapmak için mahkeme kararlarını beklemesinin istenmesinin, kamusal denetimi işlevsiz hale getireceği ve demokratik toplum düzenini temelinden sarsacağı belirtildi.

TDP, taslağın “organize dezenformasyon” başlığı altında yer alan ve “kamusal etki yaratmak”, “güven sarsmak” ile “koordinasyon arz etmek” gibi ucu açık kavramlar içeren düzenlemelerinin, ceza hukukunun temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesini ve kıyas yasağını açıkça ihlal ettiğini vurguladı. Bu tür muğlak ifadelerin özellikle gazeteciler üzerinde caydırıcı bir etki yaratarak otosansürü kurumsallaştırma riski taşıdığı kaydedildi.

Açıklamada ayrıca, “yayınlayan herhangi bir kişi” ibaresiyle fail tanımının bilinçli şekilde aşırı geniş tutulduğu belirtilerek, bir haberi yalnızca paylaşan veya alıntılayan sıradan bir sosyal medya kullanıcısının dahi kamu davasıyla karşı karşıya bırakılmasının, “kusursuz ceza olmaz” ilkesini ve şahsi kusur dengesini devlet lehine bozduğu ifade edildi.

Taslağın üçüncü fıkrasında yer alan “haber verme sınırlarını aşan faaliyetler” ifadesinin de uygulamadaki bu genişleme riskini ortadan kaldırmaktan uzak olduğu belirtilen açıklamada, “haber verme sınırı” kavramının yargısal olarak henüz netleşmediği ve hukukçular arasında dahi ortak bir görüş bulunmadığı vurgulandı. Suç tahkikatının büyük ölçüde hukukçu olmayan polis mensupları tarafından yürütüldüğü dikkate alındığında, yargı erkinin gereksiz ve ciddiyetten uzak meselelerle meşgul edileceğinin açık olduğu kaydedildi.

TDP, söz konusu düzenleme ile KKTC’de araştırmacı gazetecilik ile yolsuzluk ve kamu gücünün suistimaline ilişkin haberlerin fiilen yapılamaz hale geleceği uyarısında bulundu. Basının haber yapma özgürlüğünün aynı zamanda bir ödev olduğunun altı çizilen açıklamada, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadında da istikrarlı biçimde vurgulandığı üzere basının haber servis etme yükümlülüğünün haberin mutlak doğruluğuna bağlı olmadığı hatırlatıldı. Gerçek dışı olduğu iddia edilen haberler için mevcut hukuk düzeninde Haksız Fiiller Yasası kapsamında “zem ve kadih” davası yolunun zaten açık olduğu ifade edildi.

Açıklamanın sonunda, çağdaş ve demokratik devletlerin bu tür suçları ceza yasalarından çıkarma yönünde adımlar attığına dikkat çekilerek, KKTC’de ise yeni suç tipleri ihdas edilmesi ve mevcut suçların kapsamının genişletilmesinin düşündürücü olduğu vurgulandı. Hukukun herkese lazım olduğu belirtilen açıklamada, bu değişikliklerden bir gün yararlanmak isteyenlerin dahi zarar görebileceğinin daima akılda tutulması gerektiği ifade edildi.