Kıbrıs Haber
Kıbrıs —
English News
Dolar —
Euro —
Sterlin —
SON DAKİKA
Filo Jet faciasında soruşturmanın seyri değişti: 9 zanlıya “adam öldürme” suçlaması ABD’nin California eyaletinde 5,0 büyüklüğünde deprem meydana geldi "Girişimcinin Şapkaları" etkinliği yoğun katılımla gerçekleşti Özersay “Gelin halkın önünde canlı yayında bedelli askerliği konuşalım” Lefke'de bazı bölgelerde 2 saatlik kesinti yapılacak İspanya’da liderler seçim öncesi aynı yayında KTMMOB Başkanı Çelik’ten tüm siyasi partilere çağrı “Toplumsal faydayı, siyasi hesapların önüne koyun” CTP Kadın Örgütü "Çocukların hakkı, devletin sorumluluğudur" Filo Jet faciasında 9 zanlıya “adam öldürme” suçlaması getirildi Chevron "Afrodit doğal gaz yatağının geliştirilmesi Güney Kıbrıs'a ekonomik kazanç yaratacak" Makina Mühendisleri Odası’ndan EL-SEN’e destek Sermet Nereli “Yeni dönemde her bölge eşit hizmet alacak” KTTO “Üye Sicil Hizmetleri ve Belgelerinde Dijital Dönüşüm” lansmanı düzenledi Çocuklarda ilk diş muayenesi bir yaşına kadar yapılmalı Erenköy geçiş noktasının açılması yeniden gündemde Pakistan’ın Lahor kenti hava kirliliğinde dünyanın en kirli şehri oldu Güney Kıbrıs’taki mantar bolluğu fiyatları yarıya düşürdü Nobel ödüllü ekonomistten Avrupa'daki protestolara destek "Gençler haklı" Kıbrıs Rum ve ABD enerji bakanları GSI projesini görüştü Elektrikli araç yangınları için İtfaiyeye özel yangın battaniyesi bağışı yapıldı Filo Jet faciasında soruşturmanın seyri değişti: 9 zanlıya “adam öldürme” suçlaması ABD’nin California eyaletinde 5,0 büyüklüğünde deprem meydana geldi "Girişimcinin Şapkaları" etkinliği yoğun katılımla gerçekleşti Özersay “Gelin halkın önünde canlı yayında bedelli askerliği konuşalım” Lefke'de bazı bölgelerde 2 saatlik kesinti yapılacak İspanya’da liderler seçim öncesi aynı yayında KTMMOB Başkanı Çelik’ten tüm siyasi partilere çağrı “Toplumsal faydayı, siyasi hesapların önüne koyun” CTP Kadın Örgütü "Çocukların hakkı, devletin sorumluluğudur" Filo Jet faciasında 9 zanlıya “adam öldürme” suçlaması getirildi Chevron "Afrodit doğal gaz yatağının geliştirilmesi Güney Kıbrıs'a ekonomik kazanç yaratacak" Makina Mühendisleri Odası’ndan EL-SEN’e destek Sermet Nereli “Yeni dönemde her bölge eşit hizmet alacak” KTTO “Üye Sicil Hizmetleri ve Belgelerinde Dijital Dönüşüm” lansmanı düzenledi Çocuklarda ilk diş muayenesi bir yaşına kadar yapılmalı Erenköy geçiş noktasının açılması yeniden gündemde Pakistan’ın Lahor kenti hava kirliliğinde dünyanın en kirli şehri oldu Güney Kıbrıs’taki mantar bolluğu fiyatları yarıya düşürdü Nobel ödüllü ekonomistten Avrupa'daki protestolara destek "Gençler haklı" Kıbrıs Rum ve ABD enerji bakanları GSI projesini görüştü Elektrikli araç yangınları için İtfaiyeye özel yangın battaniyesi bağışı yapıldı
Dolar —
Euro —
Sterlin —
Reklam
Reklam

Ne saat var ne takvim: Bu kabile zaman kavramını bilmiyor

Paylaş
Facebook X LinkedIn Google News
Stelios
Ne saat var ne takvim: Bu kabile zaman kavramını bilmiyor
Reklam

Brezilya Amazonları'nda yaşayan Amondawa halkının dilinde “zaman”ı soyut ve ölçülebilir bir kavram olarak ifade eden bir kelime bulunmuyor.

"ZAMAN" İÇİN KELİMELERİ BİLE YOK

Saatler, günler, haftalar ve yıllar modern hayatın vazgeçilmez parçaları. Ancak Brezilya Amazonları'nın ücra bölgelerinde yaşayan küçük bir topluluk, zamanı dünyanın büyük bölümünden oldukça farklı biçimde deneyimliyor.

Amazonlarda yaşayan Amondawa halkının dilinde zamanı bağımsız, ölçülebilir ve sayılabilir bir kavram olarak karşılayan bir kelime bulunmuyor. 

Topluluk üzerine yapılan dilbilimsel çalışmalar, saat ve takvimlerle şekillenen zaman anlayışının insan zihninin değişmez bir özelliği olmayabileceğine işaret ediyor.

HAFTA, AY VE YIL İÇİN KELİMELERİ YOK

Uru-Eu-Wau-Wau halkının bir alt grubu olan Amondawa, Brezilya'nın kuzeybatısındaki Amazon bölgesinde yaşıyor. Dış dünyayla ilk temasları 1986'da gerçekleşen topluluk üzerine 2011'de dilbilimci ve antropologlardan oluşan bir ekip araştırma yaptı.

Araştırmacılar, Amondawa dilinde hafta, ay veya yıl gibi zaman dilimlerini karşılayan sözcüklerin bulunmadığını belirledi.

Topluluk üyeleri gün ile geceyi, yağışlı mevsim ile kurak mevsimi birbirinden ayırıyor. Ancak zamanı sayısal bir sistem içerisinde ölçmüyorlar.

KAÇ YAŞINDA OLDUKLARINI SÖYLEMİYORLAR

Amondawa halkında insanların yaşları da sayılarla ifade edilmiyor. Bunun yerine kişinin yaşamındaki farklı dönemler kimlik değişiklikleriyle işaretleniyor.

Çocuklar büyüdükçe isimlerini yeni doğan kardeşlerine verebiliyor ve kendileri yeni bir isim alıyor. Böylece başka toplumlarda doğum günleri ve yaşlarla ifade edilen büyüme süreci, Amondawa'da kişinin toplumdaki değişen konumuyla tanımlanıyor.

Araştırmacılara göre topluluk çocuk yetiştirmek, geçmişi hatırlamak ve yaşamın farklı evrelerini ayırt etmek için soyut ve sayısal bir zaman kavramına ihtiyaç duymuyor.

ZAMAN ALGISI KÜLTÜREL OLABİLİR

Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise modern toplumların zamanı algılama biçimine ilişkin.

Çalışmaya öncülük eden dilbilimci Chris Sinha, insanların zamanı “harcanabilen”, “kaybedilebilen”, “sayılabilen” veya “tükenebilen” bağımsız bir şey olarak düşünmesinin evrensel olmayabileceğini savunuyor.

Buna göre saatler ve takvimlerle düzenlenen zaman anlayışı, insan zihnine doğuştan yerleşmiş bir sistemden çok, toplumların geliştirdiği kültürel araçlardan biri olabilir.

UYURKEN ZAMAN ALGIMIZ DA DEĞİŞİYOR

Amondawa halkının zaman anlayışı ile insanların rüyalardaki zaman algısı arasında da bağlantı kuruluyor.

Uyku sırasında beynin sıralama ve doğrusal düşünmeyle ilişkili bölgelerindeki aktivitenin değişmesi, rüyalarda zamanın alışılmış kurallarının ortadan kalkmasına yol açabiliyor. 

İnsanlar birkaç dakikalık bir rüyada yıllar önce yaşanan bir olaydan bugüne geçebiliyor veya birbirinden farklı dönemleri aynı hikayenin parçalarıymış gibi deneyimleyebiliyor.

Bu durum, araştırmacıların zaman deneyimimizin yalnızca dış dünyadaki saatlerden değil, beynin olayları nasıl düzenlediğinden de etkilendiğine yönelik görüşlerini destekliyor.

SAATLER TEK SEÇENEK OLMAYABİLİR

Araştırmacıların bulguları fiziksel zamanın var olmadığını öne sürmüyor. Saatler ve takvimler, milyonlarca insanın ortak yaşamını ve faaliyetlerini düzenleyebilmesi için kritik önem taşıyor.

Amondawa örneğinin ortaya koyduğu asıl soru ise farklı. İnsanların hayatlarını saatlere, tarihlere ve yaşlara bölerek deneyimlemesi gerçekten evrensel mi, yoksa zamanla kurduğumuz ilişkinin önemli bir bölümü içinde yaşadığımız kültür tarafından mı oluşturuluyor?

Benzer haberler

Dünya
ABD’nin California eyaletinde 5,0 büyüklüğünde deprem meydana geldi 20 Kas 2026 13:44 İspanya’da liderler seçim öncesi aynı yayında 20 Kas 2026 12:38 Pakistan’ın Lahor kenti hava kirliliğinde dünyanın en kirli şehri oldu 20 Kas 2026 11:11 Nobel ödüllü ekonomistten Avrupa'daki protestolara destek "Gençler haklı" 20 Kas 2026 11:02 Güney Kore'de 10 yılın ardından ilk kez kolera vakası bildirildi 20 Kas 2026 09:57 ABD'de hayvanat bahçesinde şapka yutan fenomen su aygırı öldü 20 Kas 2026 09:39 Trump, siber güvenlik direktörünü görevden aldı 20 Kas 2026 08:52 Trump, İran'la ilgili karar verme konusunda acelesinin olmadığını söyledi 19 Kas 2026 22:14 İran Devrim Muhafızları Ordusu "ABD'nin olası kara saldırısına hazırız" 19 Kas 2026 21:50