Makina Mühendisleri Odası’ndan Haspolat’taki otobüs kazasıyla ilgili açıklama

Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (KTMMOB) Makina Mühendisleri Odası (MMO), dün meydana gelen otobüs kazasına ilişkin polis raporunda olayın “dikkatsiz sürüş” olarak tanımlanmasının hukuki bir tespit olabileceğini, ancak mühendislik açısından bakıldığında bu ifadenin “kazanın nedeni değil, sonucu” olduğunu belirtti.

MMO’dan yapılan açıklamada, Haspolat (Halkbank) çemberinde otobüsün refüje çarptıktan sonra kontrolsüz şekilde ilerleyerek duvara vurması ve yaklaşık 6 metre yükseklikten düşmesine rağmen toplu can kaybı yaşanmamış olmasının tamamen tesadüf olduğu kaydedildi.

Modern trafik güvenliği yaklaşımında esas olanın sürücünün hata yapabileceği kabul edilerek bu hatanın kazaya dönüşmesini engelleyen teknik sistemlerin bulunması olduğunun belirtildiği açıklamada, Avrupa Birliği’nde uzun yıllardır uygulanan “Güvenli Sistem – Vision Zero” yaklaşımının bu prensibe dayandığı belirtildi.

Açıklamada, bugün Avrupa yollarında bu büyüklükte ve 2025–2026 yıllarında kayıtlanmış bir otobüs kazasının yaşanmamasının sebebinin sürücülerin daha dikkatli olması değil, araçların sürücü hatasını telafi eden zorunlu güvenlik sistemlerine sahip olması olduğu vurgulandı.

KKTC’de de suçlu aranırken yalnızca sürücüyle sınırlı kalınmaması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, bu güvenlik riskine rağmen söz konusu araçların kaydına izin verenlerin de yargı önüne çıkması gerektiği ifade edildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Haspolat çemberindeki kazada aşağıdaki sistemlerden herhangi biri bulunsaydı çarpışma büyük ihtimalle gerçekleşmeyecekti. Otomatik Acil Frenleme Sistemi (AEBS) – zorunlu: 2015 / gelişmiş zorunlu: 2022. Elektronik Denge Kontrolü (ESC) – zorunlu: 2014. Akıllı Hız Destek Sistemi (ISA) – zorunlu: 2022. Şerit Takip ve Şerit Koruma Sistemleri – zorunlu: 2015 / gelişmiş: 2022. Bu sistemler sürücünün hata yapması halinde araca müdahale ederek kazayı önler. Nitekim odamız, yaklaşık bir yıl önce meydana gelen Erenköy öğrenci servis otobüsü kazasından sonra yayımladığı raporlarda, otobüslerde bu güvenlik teknolojilerinin zorunlu hale getirilmesi gerektiğini açıkça belirtmiştir. Buna rağmen söz konusu kazaya karışan otobüsün bu olaydan sonra ithal edilip trafiğe kaydedilmiş olması, teknik uyarıların dikkate alınmadığını göstermektedir.”

- “Trafik güvenliği yalnız yol denetimleri ile sağlanamaz”

Kazanın en kritik yönlerinden birinin, otobüsün 6 metre yükseklikten düşmesine rağmen yangın çıkmamış olması olduğunun belirtildiği açıklamada, kapıların sıkışması veya yakıt hattının hasar görmesi halinde çok sayıda vatandaşın hayatını kaybetmesinin kaçınılmaz olabileceğine dikkat çekildi.

Ükede otobüslerde yangın algılama ve söndürme sistemlerinin hâlen yasal zorunluluk haline getirilmemiş olmasının ciddi bir güvenlik boşluğu oluşturduğunun savunulduğu açıklamada, trafik güvenliğinin sürücü, araç, yol ve mevzuatın birlikte ve uyum içinde işlemesiyle sağlanabileceğine değinildi.

2026 yılında trafik ölümlerinin düşük olmasının güvenliğin sağlandığı anlamına gelmediğinin savunulduğu açıklamada, çarpışmayı önleyici tedbirlerle çarpışma sonrası ölüm nedenlerinin birbirinden farklı olduğu ve çarpışma sayısının artarak sürdüğü ifade edildi.

Açıklamada, bu tür otobüs kazalarında onlarca kişinin hayatını kaybetme riskinin son derece yüksek olduğuna dikkat çekilerek, güvenlik politikalarının gerçekleşen ölü sayısına göre değil, gerçekleşme ihtimali bulunan risklere göre belirlenmesi gerektiği kaydedildi.

Trafik güvenliğinin yalnızca yol denetimleriyle sağlanamayacağı, kazaları önleyen unsurun ceza değil mühendislik olduğunun ifade edildiği açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Makina Mühendisleri Odası olarak bir kez daha uyarıyoruz. Otobüs ve ağır araçlarda AB güvenlik sistemleri zorunlu hale getirilmeli. Otobüs yangın güvenliği mevzuatı derhal yürürlüğe konulmalı. Trafik komisyonlarında teknik kurum görüşleri esas alınmalı. Kaza raporlarının kök sebep analizi içerecek şekilde hazırlanmalı. Aksi halde aynı kazalar tekrar edecek, yalnız sürücüler suçlanacak ve kaybedilen canların sorumluluğu sistemsel ihmaller olarak kalacaktır.”