Küresel piyasalarda maliyet baskısı

Küresel piyasalarda, Orta Doğu'da kalıcı barışın korunacağına yönelik iyimserlikler sürerken, teknoloji ve yapay zeka alanında artan maliyetlerin son kullanıcı talebini baskılayabileceğine ilişkin endişeler risk algısını yükseltti.

Dünya genelinde enerji fiyatları kaynaklı öne çıkan enflasyon riskleri, yapay zeka ve teknoloji sektöründe artan çip talebinin maliyetleri yükseltmesiyle dijital alana yöneliyor.

Talep fazlasının oluşturduğu fiyat baskılarının son kullanıcıların dijital ürünlere erişimini zorlaştırabileceği öngörüleri öne çıkarken, bu durumun büyük bir döngüsellik içinde bulunan yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin büyüme ile karlılıklarını olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişeleri gündeme taşıdı.

Bu çerçevede tüketici elektroniğinde önde gelen Apple'ın yüksek çip maliyetleri dolayısıyla bazı ürünlerinin fiyatlarında artışa gitmesi söz konusu risklerin daha görünür hale gelmesine yol açtı.

Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel yükseldi.

Buna karşın endeksteki yıllık artış, Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Analistler, çekirdek PCE verisinin beklentiler dahilinde artış kaydetmesinin, nisan ve mayıs aylarında petrol fiyatlarının yüksek seyrine rağmen fiyatlama davranışlarında ileriye dönük ciddi bir bozulma sinyali olarak değerlendirilmediğini belirterek, bu durumun gelecek dönemde petrol destekli enflasyonda yavaşlama senaryolarını ön plana taşıdığını kaydetti.

Söz konusu verilerin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in yıl sonuna kadar iki kez faiz artışı yapabileceğine yönelik beklentiler güç kaybederken eylül toplantısında faiz artışı yapılabileceğine ilişkin tahminler ekim ayına doğru kaydı.

Diğer yandan ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,1 büyüdü. Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı da 20 Haziran ile biten haftada 12 bin kişi azalarak 215 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. ABD'de dayanıklı mal siparişleri, mayısta yüzde 4,5 ile beklentilerden daha sınırlı geriledi.

- Petrol fiyatlarında çift taraflı oynaklık görüldü

Jeopolitik tarafta ise Orta Doğu'da gelişmeler yatırımcıların odağında yer alıyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alacağına yönelik haber akışı öne çıktı.

ABD ile Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, İran ile nihai bir anlaşmaya varılması için müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini vurgulayarak, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerden herhangi bir ücret istenmesinin kabul edilmeyeceğini belirtti.

Bu arada İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), ABD ile İran’ın mutabakat zaptından sonra ilk defa Hürmüz Boğazı yakınlarında bir geminin saldırıya uğradığını bildirdi.

Söz konusu gelişmelerle birkaç gündür devam eden petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü hareket dün terse döndü. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,1 artışla 74,96 dolar çıkarken yeni işlem gününde ise yüzde 1,2 düşüşle 74,1 dolardan işlem görüyor.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 3 baz puan düşerek yüzde 4,36'ya inerek 8 Mayıs'tan bu yana en düşük seviyeye geriledi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yeni günde ise yatay seyrederken dolar endeksi yüzde 0,1 düşüşle 101,3 seviyesinde bulunuyor.

Altının onsu ise yüzde 0,4 değer kaybıyla 4 bin 9 dolarda alıcı buluyor.

Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yatay seyrederken Nasdaq endeksi yüzde 0,46 düştü. Dow Jones endeksi yüzde 0,14 yükseldi. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

- Avrupa borsaları pozitif seyretti

Avrupa borsalarında gerileyen petrol fiyatlarının büyüme ve enflasyon risklerini azaltmasıyla risk iştahı yükseldi.

Bölgede halihazırdaki enflasyon-resesyon ikilemi enerji maliyetlerinin azalabileceğine yönelik iyimserlikle bir nebze yumuşadı. ABD'de Yüksek Mahkeme'nin "Roundup" adlı yabani ot ilacıyla ilgili davada şirket lehine verdiği karar, hukuki risklerin büyük ölçüde azalacağı beklentisini doğurdu. Bu gelişmeyle Bayer hisseleri yüzde 19'a yakın artarak şubat ortasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Öte yandan Fransa ve İtalya'nın savunma ve enerji başta olmak üzere birçok alanda işbirliğini güçlendirme kararı aldığı bildirildi.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,65, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,55, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,03 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,28 yükseldi. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne negatif seyirle başladı.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Asya borsaları yapay zeka ve teknoloji odağında satıcılı seyrederken, Japonya'da Tokyo enflasyonu yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Söz konusu veri Japonya Merkez Bankasının (BoJ) sıkı duruşunu sürdüreceğine yönelik öngörüleri perçinlerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Dolar/yen paritesi 161,95'e çıkarak son 40 yılın en yüksek seviyesini görmesinin ardından ülke ekonomi yönetiminin kura müdahale edebileceği beklentileriyle paritedeki yükseliş yavaşladı. Dolar/yen paritesi şu sıralarda yüzde 0,1 düşüşle 161,63 seviyesinde bulunuyor.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,5, Güney Kore'de Kospi endeksi ise yüzde 6,9, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,7 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,9 düştü.

- NATO Genel Sekreteri Rutte'tan Türk savunma sanayisi vurgusu

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,50 değer kaybederek 14.259,75 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,19 düştü.

Öte yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Türkiye'nin en büyük savunma elektroniği şirketi ASELSAN'ın NATO'nun her üyesine fayda sağlayacak savunma sanayisi devrimine öncülük ettiğini, 7-8 Temmuz'da yapılacak Ankara Zirvesi'nde büyük bir savunma sanayisi günü düzenleneceğini söyledi.

Dolar/TL dünü 46,5640'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 46,6040'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün Türkiye'de veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD'de toptan eşya stokları, Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.400 ve 14.500 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.