Küresel piyasalar jeopolitik riskler ve yapay zeka endişeleriyle negatif seyrediyor

ABD'de seçim gündemi ısınmaya devam ederken, Başkan Donald Trump'ın 3 Kasım'daki seçimlerin ardından İran'a yönelik askeri baskıyı artırabileceği endişeleri, piyasalarda olası bir çatışmanın yeniden fiyatlanmasına yol açıyor.

Trump, lowa eyaletinde katılacağı seçim mitingine giderken Beyaz Saray çıkışında basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Trump, İran'a birçok açıdan ciddi zarar verdiklerini savunarak, "Belki biraz daha ileri gidebiliriz." dedi.

Bunun yanı sıra İran destekli Husiler Suudi Arabistan'ı hedef almayı sürdürüyor. Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Koalisyonu Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, Husilerin Riyad’a doğru fırlattığı balistik füzenin hava savunma sistemlerince engellenerek imha edildiğini bildirdi.

Mevcut gelişmeler ve yetkililerden gelen açıklamalar, Orta Doğu'da jeopolitik gerilimin yakın dönemde yeniden tırmanabileceğine ilişkin kaygıları artırıyor. Çatışmaların yeniden şiddetlenebileceği endişeleri ve taşıma maliyetlerindeki sert yükseliş petrol arzını tehdit etmeye devam ederken, petrol fiyatlarında yükselişler görüldü.

Analistler, petrol fiyatlarındaki yükselişin enerji maliyetleri üzerinden enflasyonu körükleyebileceği ve merkez bankalarının sıkı para politikalarını daha uzun süre korumasına, hatta ilave sıkılaşmaya gitmesine neden olabileceği beklentilerinin varlık fiyatlamaları üzerinde etkili olduğunu belirtti.

Öte yandan, yapay zeka yatırımlarının finansmanına ilişkin endişeler derinleşirken, söz konusu kaygılar küresel ölçekte yarı iletken şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor. ABD'de çip üreticilerinin hisselerinde de dün düşüş görülürken, Intel'in hisseleri yüzde 8,04, Advanced Micro Devices'ın (AMD) hisseleri yüzde 8,10, Qualcomm'un hisseleri yüzde 2,88, Broadcom'un hisseleri yüzde 4,31 ve Micron Technology'nin hisseleri yüzde 6,26 değer kaybetti.

Analistler, yapay zeka yatırımlarının finansmanına ilişkin endişelerin temelinde, yatırımların çok yüksek maliyetlere ulaşmasına karşın bu harcamaların ne kadar sürede ve hangi ölçüde kara dönüşeceğinin belirsiz olmasının bulunduğunu belirterek, bu durumun özellikle yarı iletken, veri merkezi ve bulut bilişim şirketlerinin hisselerinde dalgalanmalara neden olduğunu kaydetti.

Küresel çapta artan borçlanma maliyetlerinin veri merkezi kurmak veya kapasite artırmayı daha pahalı hale getirdiğini bildiren analistler, bunun sonucunda yatırımlarını borçla finanse eden şirketlerin faiz giderlerinin arttığını ve yeni projelerin ekonomik cazibesinin azaldığını söyledi.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 17 Ekim'de sona eren haftada 194 bine gerileyerek, piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

ABD 10 yıllık tahvil faizi bir ay sonra yüzde 5'in altına indi

Bu gelişmelerin ışığında yatırımcıların teknoloji ve yapay zeka bağlantılı hisselerden uzaklaşarak tahvil gibi güvenli varlıklara yönelmesiyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık bir ay sonra ilk kez yüzde 5'in altına indi. Dün yaklaşık 16 baz puan düşerek yüzde 4,96'ya inen ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi, şu sıralarda ise yüzde 4,97'de işlem görüyor.

Tahvil getirilerindeki düşüşün dolar cinsinden varlıkların göreli getiri cazibesini azaltması ve Japon yeni gibi alternatif para birimlerine talebin artmasıyla dolar endeksi dün yüzde 0,2 düşüşle 101,5 seviyesine indi ve düşüş serisini üçüncü işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi yeni günde ise yüzde 0,1 artışla 101,6'da bulunuyor.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini artırması ve Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği beklentisini güçlendirmesi altının ons fiyatını baskılamaya devam ediyor. Dün yüzde 2,8 azalışla 4 bin 24 dolara gerileyen altının onsu, yeni işlem gününde yatay seyirle 4 bin 22 dolardan alıcı buluyor.

Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı ise şu sıralarda yüzde 0,7 artışla 114 dolar seviyesinde bulunuyor.

Bu gelişmelerle New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,60 düşerken, Dow Jones endeksi yatay seyretti. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.

Avrupa borsaları satıcılı seyretti

Avrupa borsaları dün negatif seyrederken, Fransa'daki olaylar ve artan petrol fiyatları bölge piyasalarını olumsuz etkiledi.

Fransa'daki sokak olaylarının mali disiplini tehlikeye sokmasıyla tahvil piyasalarındaki sert hareketlilik sürerken, ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,07'ye çıkarak 2002'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Öte yandan internet siteleri ve kurumsal uygulamalarda yaygın kullanılan PHP programlama dilinde tespit edilen iki kritik güvenlik açığına karşı dünya genelinde yeni önlemlerin devreye alınmasının ardından, bilişim, teknoloji ve kıymetli metal şirketlerinin hisselerinde sert kayıplar görüldü.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,26, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,54, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,07 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,39 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.

Asya borsaları Hong Kong hariç negatif seyrediyor

Dün, ABD ve Avrupa borsalarındaki negatif seyir yeni günde Asya tarafına da yansıdı. Bölge piyasalarında Hong Kong hariç yarı iletken sektörü öncülüğünde satıcılı bir görünüm öne çıkıyor.

Analistler, yapay zeka harcamalarının sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizliklerin veri merkezi yatırımlarında yavaşlama riskini gündeme getirdiğini ve bu endişelerin Asya piyasalarındaki satış baskısını artırdığını belirtti.

ABD'de teknoloji hisselerinde yaşanan düşüşün ardından özellikle Güney Koreli çip üreticileri ve Japon teknoloji şirketlerinde satışların yoğunlaşması, küresel teknoloji sektöründeki baskının bölge piyasalarına yayıldığına işaret ediyor.

Öte yandan bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya'da enflasyon eylülde yıllık bazda yüzde 2,1 ile beklentilere paralel gerçekleşti.

Ülkede çekirdek enflasyon 9 ay sonra ilk kez eylülde yüzde 2'nin üzerine çıktı. Japonya'da çekirdek enflasyonun Japonya Merkez Bankasının (BoJ) hedefinin üzerinde sıçraması, yakın vadede faiz artırımı olasılığını güçlendirdi.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,8 düştü. Hong Kong'da Hang Seng endeksi ise yüzde 0,7 yükseldi.

TCMB, 5 ay sonra faiz indirimine gitti

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,08 değer kaybederek 11.220,37 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay seyretti.

Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Son olarak ocak ayındaki toplantıda faiz indirimine giden Merkez Bankası, böylece 5 toplantının ardından ilk kez politika faizini düşürdü.

Bu arada tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.

Düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalar kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) ilgili hükümleri uyarınca elkoyma kararı verilebilecek.

"Elkonulan ve müsadere edilen mal varlığı değerleri ve geri kazanım hesabı" başlıklı hüküm kapsamında bulunmayan durumlar bakımından SPK, tasfiye işlemleri ile denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her bir fon bakımından zarar veya kayıp tutarını, zarar veya kayıpta sorumluluğu bulunan gerçek ve tüzel kişileri ve sorumlu oldukları tutarları belirleyerek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) bildirecek.

Geri kazanım hesabında biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından tasfiyeyle görevli kuruluşa, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise SPK'nin bildirdiği fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) aktarılacak. YTM, ödemeleri, katılma payı sahipliği oranında yapacak.

Dolar/TL dünü 49,6350'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 49,7370'ten işlem görüyor.

Analistler, bugün Türkiye'de hanehalkı beklenti anketi, sektörel enflasyon beklentileri, finansal hizmetler istatistikleri ve finansal hizmetler güven endeksi, yurt dışında ise dünya genelinde açıklanacak imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.100 ve 11.000 puanın destek, 11.300 ve 11.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.