KTTB "Vakaların yarısından fazlası ev ve aile ortamından bulaştı"

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Başkanı Dr. Özlem Gürkut yazılı açıklama yaparak bayram süresince kapalı alanlarda dikkatli olunması uyarısında bulundu. Gürkut'un açıklaması şu şekilde: "Dünya 1 buçuk yıla yakın zamandır SARS CoV-2 virüsü ve neden olduğu COVID 19 hastalığı ile mücadele etmektedir. Başlangıçtan bugüne bilgilerimiz çoğalıp değişmekle birlikte hastalığa sebep olan virüsün solunum yolları ile insan vücuduna girerek hiçbir belirti göstermeyen asemptomatik tablodan ciddi solunum yetmezliği ve ölüme kadar değişen bir klinik spektrumda seyredebildiğini en baştan beri biliyoruz. Yine virüsün enfekte olan kişilerin konuşması, hapşırması, öksürmesi gibi eylemleri ile solunum yollarından yayılan damlacıkların yani içinde virüsü ihtiva eden zerreciklerin yakında bulunan sağlıklı kişilerin ağız, burun, göz gibi solunum yolları ile ilişkili yerlerine soluk almakla veya doğrudan temasla girmesi ile bulaşabileceğini de biliyoruz. Ancak bu damlacıklar ağır olduklarından havada uzun süre asılı kalmayıp yüzeylere düştüklerinden ve belli bir süre yüzeylerde canlılıklarını koruyabildiklerinden ellerimizle bu enfekte yüzeylere dokunup sonra da ellerimizi yıkamadan ağız, burun veya gözlerimizle temas ettiğimizde de yine virüsle bulaşma riskimiz mevcuttur.  Bu nedenlerle bugüne kadar başkaları ile karşılaştığımız zaman: -damlacıklar yolu ile virüsle bulaşmamak için solunum yollarımızın girişi olan ağız ve burnumuzu kapayacak şekilde yüz maskeleri takmamızın, -direk temasla virüse bulaşmamak için başkaları ile aramıza damlacıkların savrulabileceği mesafe olan 1.5-2 metrelik bir mesafe bırakmanın ve -ellerimizle dokunarak virüsle bulaşmış enfekte yüzeylerden aldığımız virüsü ağız, burun ve gözlerimize dokunmak yolu ile vücutlarımıza almaktan korunmak için sık sık ellerimizi yıkamanın veya dezenfekte etmenin önemini hepimiz öğrendik.  Yapılan araştırmalar bu bilgilerimizin yanı sıra SARS-CoV-2 virüsünün enfekte kişilerden damlacıklar ile aynı şekilde yayılan ama damlacıklardan daha hafif ve küçük olması nedeni ile havada 3 saate kadar asılı kalabilen ve saniyede 2 metreye kadar hareket edebilen  aerosollar ile de bulaşabildiği gösterilmiştir. Dahası bu aerosollar hafiflikleri nedeni ile kısa sürede yere düşmeyip havada asılı  kaldıkları ve hızlı yer değiştirebildikleri için kapalı alanlardaki esas bulaş kaynağını oluşturmaktadır.  Günümüzde bilim çevrelerinin ortak görüşü COVID 19 vakalarının çok büyük çoğunluğunun kapalı mekânlarda gerçekleşen bulaşmalar nedeni ile görüldüğü yönündedir. Cambridge Üniversitesi ve Imperial College of London araştırmacılarının yaptığı çalışmaya göre yukarıda anlattığımız özelliklerinden dolayı virüs içeren bu aerosolların açık mekânlarda hava akımları ile hızla dağılırken yeterli havalandırılmayan kapalı mekânlarda sosyal mesafe korunsa bile ayrıca maske takılmadığı sürece bulaşa sebep olabileceği gösterilmiştir. Yani kapalı mekânları sık sık ve yeterli derecede havalandırmak için pencere ve kapıları açmalı, dışardan temiz havanın girmesini sağlamalıyız. Kapalı alandaki kişi sayısı ne kadar fazla ise ortama dışardan temiz hava girişini de o derece sıklıkla yapmalıyız. Yine kapalı mekânlarda başkaları ile aramıza 2 metrelik mesafe koymamız, özellikle uzun süreli sohbetlerde yeterli olmayacağından, yanı sıra ağız ve burnumuzu uygun şekilde kapatan bir yüz maskesi kullanmamız da gerekecektir.  Yaklaşan sıcak yaz aylarında serinlemek için kapalı alanlarda klimaların kullanımı konusunda da dikkat etmemiz gereken noktalar mevcuttur.  Riskin azaltılması amacıyla her türlü ortam için ilk tercih doğal havalandırma olmalı ve imkan varsa pencere ve kapılar sık sık açılarak ortamın yeterli havalandırılması sağlanmalıdır.  -AVM, konferans salonu, hastane, bazı restoranlar gibi büyük kapalı alanlarda kullanılan merkezi havalandırma sistemleri dışarıdan taze hava girişine müsaade edecek şekilde ayarlanmalıdır, aksi takdirde bir noktadaki olası virüsün tüm ortama hızla yayılmasına neden olabileceğinden oldukça risklidir. Havalandırma sistemlerinin filtrelerinin sık sık temizlenmesi de dikkat edilmesi gereken bir noktadır.  -Yine birçok farklı kişinin bir arada bulunduğu işyerleri, restoranlar, kafeler, okullar gibi ortak kullanılan kapalı alanlarda salon tipi klimaların ve vantilatörlerin kullanımı mümkünse önerilmemektedir. Bu gibi alanlarda salon tipi klimalar veya vantilatörler kullanılmak zorunda kalınırsa ortamda bulunan tüm kişilerin yüz maskesi kullanması, kişi sayısının sınırlı tutulması ve akımın direk insanların üzerine gidecek şekilde olmaması gerekmektedir.  -Evlerimizde sürekli olarak birlikte yaşadığımız kişiler ile birlikteyken salon tipi klimalar veya vantilatörleri kullanabiliriz. Ancak yine de sık sık pencere ve kapıları açarak temiz hava girişine olanak sağlamamız önerilmektedir.  Ülkemizde bugüne kadar saptanan toplam 6717 vakanın bulaşma kaynakları incelendiğinde kaynağı belirsiz olan vakalar dışındakilerin yarısından fazlasının ev ve aile ortamından virüsle bulaştığı gösterilmiştir.  Bayramlar toplumumuz için özel zamanlar olmalarının yanında büyüklerimizi ziyaret etme ve aile buluşmaları anlamında da önemlidir. Yaklaşan bayram dolayısı ile açıklanacak toplumsal tedbirlerin yanı sıra bireysel tedbirlerin önemini bir defa daha hatırlatmakta yarar görüyoruz.  Bayram boyunca mümkün oldukça açık alanları kullanmaya, bunun mümkün olmadığı durumlarda bulunacağımız kapalı mekânları sık sık havalandırmaya, kişi sayısını sınırlı tutup, 2 metrelik mesafeyi korurken ayrıca uygun şekilde maske kullanmaya da özen göstermeliyiz. Özellikle ortak kullanım yüzeylerinin sık sık dezenfeksiyonuna ve ellerimizi sabun ve su ile yıkamaya veya dezenfekte etmeye de dikkat etmeliyiz.  El öpme, kucaklaşma, öpüşme gibi sevgimizi göstermeyi çok sevdiğimiz alışkanlıklarımızı bu bayram da yapmayarak büyüklerimizi ve sevdiklerimizi korumaya devam edelim.  Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği Yönetim Kurulu olarak bayramınızı kutlar, sağlıklı günler dileriz. "