Kathminerini “Guterres Kıbrıs sorununu kesin bir sona götürecek bir geri sayıp sürecinin sinyalini veriyor"

Rum basını, Kurt Waldheim, Kofi Annan ve Ban Ki Moon’dan sonra Ada’yı ziyaret edecek 4’üncü BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in, 27-29 Temmuz tarihleri arasında Kıbrıs'a gerçekleştireceği ziyaretle ilgili çeşitli bilgi ve değerlendirmeler aktardı.

Haftalık Kathimerini “Kıbrıs Sorunu-Antonio Guterres Ne Getiriyor… ‘Açık İlişkiler’ Çözümüne Doğru” başlıklı manşet haberinde, Guterres’in bu ziyaretinin, Barış Harekatı’nın 52’nci yıl dönümüne denk geldiğine işaret etti. Bunun “Kıbrıs sorununda yeni bir kritik diplomatik hareketliliğe vurgu yaptığını" yazan gazete, Guterres’in “Süratle müzakere masasına oturulmasını hedeflediğini” aktardı.

Guterres’in Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in son aylarda yaptığı çalışmaların ve en son Independent olmak üzere basına sızan çözüm planlarının, bunun rutin bir  ziyaret olmadığını gösterdiğine işaret eden gazete, edindiği bilgilere dayanarak Guterres’in şu üç eksende hareket edeceğini aktardı:

“1-iki liderle ayrı ayrı görüşerek onlara, Kıbrıs sorununda bir stratejik anlaşma yönündeki tezlerini sunacak. 2- Yakınlaşmaları ve anlaşmazlıkları not edecek ve üçlü tokalaşma görüntüsüyle vurgulanacak ortak görüşmede; Ada’dan ayrılmasından kısa süre sonra bir uluslararası konferans organize edileceğini resmen ilan edecek. Her iki tarafa da “reality check” mesajı verecek.”

Gazete, gelişmelerin Ağustos’un ilk haftasında, aksi bir durum olmaması halinde Cenevre’de, Kıbrıs Türk ve Kıbrıs Rum tarafları, Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallığın “AB’nin yeni Kıbrıs temsilcisi Rafaele Fitto’nun da hazır bulunacağı” 5+1 formatlı yeni bir gayriresmi genişletilmiş görüşme gerçekleştirileceğini gösterdiğini yazdı.

İstenilenin, Kıbrıs sorununun çözümü için bir stratejik anlaşmaya varılması veya sorunu, Guterres’ten sonra göreve gelecek yeni BM Genel Sekreteri dönemine aktaracak bir ara anlaşma olduğu belirtilen haberde, bilgi sahipli kaynaklar adres gösterilerek Gutterres’in bir A planı ve alternatiflerle geleceği öne sürüldü.

Habere göre, alternatiflerden biri, Kıbrıs sorunundaki çıkmazın kırılması için stratejik anlaşma çalışması olarak 2017 Yakınlaşmalar Çerçevesi mantığında küçük değişikliklerle hareket edilecek. Bir diğer alternatif ise, yapıcı belirsizlik sınırında mı yoksa gevşek federasyon mantığında mı hareket edeceği net olmayan, farklı bir yolla hareket edilmesi.   

Aynı gazeteye göre, çabalar sonuç verir ve önce bir gayriresmi genişletilmiş görüşme gerçekleştirilir, ardından da müzakereler yeniden başlarsa Kıbrıs Rum tarafının “Yönetmesi gerekecek ‘Ana diken’ masaya, gerek Crans Montana’da görüşülenden gerekse Annan planından tamamen farklı bir plan olan, bir konfederasyon modelinde egemen eşitlik konusunun masaya konulacak olması. 

“Garanti sisteminin, küçük bir çok uluslu güçle değiştirilmesinin” de ilgi çekici konulardan biri olduğunu belirten gazete, “Toplumlar arası müzakere ilerlemezken ve iki taraf bazı barikatların açılmasında bile anlaşamıyorken Kıbrıs sorununda tam olarak neyin görüşüleceğinin de cevap bekleyen büyük bir soru olduğuna dikkat çekti.

Fileleftheros “Genel Sekreter’in Hedefi Stratejik Anlaşma… Antonio Guterres’ten Yüksek Çıtalı Ziyaret” başlıklı manşet haberinde, Guterres’in “Miras bırakmak ve Kıbrıs sorununu, görevden ayrılması sonrasında hayatta tutmak hedefiyle çıtayı yükselttiğini” yazdı.

Gazete, Genel Sekreter’in, “Muhammed dağa gitmezse dağ Muhammed’e gider” atasözündeki gibi iki lideri gayriresmi genişletilmiş görüşme için Cenevre’ye çağırmak yerine Ada’ya gelmeye karar verdiğini belirterek, “Zor görünse de müdahil tarafları bir stratejik anlaşma sürecine bağlamayı hedeflediğini” aktardı.

Alithia, “Guterres Geri Sayım Düdüğünü Çalıyor… Kıbrıs Ziyareti, 5+1 Konferans İçin Ön Şartların Uygulanmaması Yüzünden” başlıklı manşet haberinde, Guterres’in ziyareti ve olası beşli görüşmenin “Kıbrıs sorununu kesin bir sona götürecek bir geri sayıp sürecinin sinyalini verdiğine" işaret etti.

Gazete, “İlla ki anladığımız manada çözüm olmak zorunda değil. BM kararlarına uygun bir uzlaşı çözümü olabilir, olmayabilir.  Uzlaşı çözümüne varılmazsa, son olmayacağı anlamına gelmez. Bu noktada, çıkmazın sorumlusu Kıbrıs Rum tarafı olursa, Tufan Erhürman’ın 4’üncü ön şartı devreye girer: yani, fiili duruma geri dönüşe değil, fiili taksime” ifadelerine yer verdi.

Şekillenen gelişmelerin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın ön şartlarını doğruladığına işaret eden gazete, Kıbrıslı Rum Lider Hristodulidis’in yeniden müzakere edilmesini istediği yakınlaşmalar güvenceye alınmadan, Erhürman’ın şartlarının şu ya bu şekilde benimsenmekte olduğunu yazdı. Gazete, “Yakınlaşmaları sabitlemeyi reddetmemiz, anayasal düzenlemelerin yeniden tayin edilmesi ön şartlarını yarattı.” ifadesini kullandı.