"Kadınlara yönelik şiddet vakalarında artış"

İstatistik Kurumu verilerine göre, kadınlara yönelik fiziksel şiddet vakaları hem mutlak sayı hem de oransal olarak artarken, özellikle “darp” vakalarında artış dikkat çekti.

İstatistik Kurumu, her yıl 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde yayınladığı Kadın İstatistiklerini bu yıl da kamuoyu ile paylaştı.

Veriler, kadınların istihdama, erkeklere oranla daha az katılabildiğini ortaya koyarken, bu oran erkeklerde yüzde 60, kadınlarda yüzde 35,3 olarak kayıtlara geçti.

Kamudaki üst kademe yöneticisi pozisyonunda erkek oranının yüzde 64, kadın oranının yüzde 36 olması, karar alma süreçlerinde de erkeklerin çoğunlukta olduğunu gösterdi.

Öte yandan veriler, KKTC’deki kadınların dünya genelindeki kadınlardan daha uzun yaşadığını ortaya koydu.

-Kadına yönelik şiddet…

İstatistik Kurumu’nun Polis Genel Müdürlüğü, Kadına Karşı Şiddete Müdahale Şubesi’nden derlediği verilere göre, özellikle “darp” vakalarında dikkat çeken bir artış izlendi.

Beş yıllık değerlendirme sonucunda, kadınlara yönelik fiziksel şiddet vakaları hem mutlak sayı hem de oransal olarak artış gösterdi.

2025 yılı verilerine göre, darp yüzde 43,8 ile ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 9,4 ile Elektronik Haberleşme Yasası'na aykırı hareket etmek, yüzde 8,4 ile rahatsızlık vermek, yüzde 6,2 ile telefonda tahkir edici arama/mesaj, yüzde 6 ile şiddet kullanma tehdidi izledi.

2025 yılında kadına karşı toplam bin 28 suç işlenirken, “darp” yüzde 30 ile en çok Lefkoşa ilçesinde, Elektronik Haberleşme Yasası'na aykırı hareket etmek yüzde 29 ile en çok Girne ilçesinde, rahatsızlık yüzde 44 ile en çok Lefkoşa ilçesinde, telefonda tahkir edici arama/mesaj yüzde 30 ile en çok Gazimağusa ilçesinde, şiddet kullanma tehdidi yüzde 29 ile en çok Girne ilçesinde gerçekleşti.

-Son beş yılda nüfusun cinsiyete göre dağılımı yüzde 54 erkek, yüzde 46 kadın

Son beş yılda ülke nüfusunun cinsiyete göre dağılımı yüzde 54 erkek, yüzde 46 kadın olurken, Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat) topladığı verilerde, KKTC’den farklı olarak Avrupa Birliği üyesi çoğu ülkede kadın nüfusun erkeklerden fazla olduğu görüldü.

Dünya Bankası’nın 2024 verilerine göre de, Avrupa genelinde 47 ülke baz alındığında kadın nüfus oranı ortalama yüzde 51,06 civarında olarak kayıtlara geçti.

2024 yılında, kadın nüfus 224 bin 421 kişi, erkek nüfus ise 264 bin 887 olarak tahmin edildi. Buna göre, toplam nüfusun yüzde 46’sını kadınlar, yüzde 54’ünü ise erkekler oluşturdu. Kadınların daha uzun yaşaması nedeniyle, 65 ve üzeri yaş grubundan itibaren oranlar kadın nüfus lehine değişti. Kadın nüfusun oranı; 65-69 yaş grubunda yüzde 52, 70-74 yaş grubunda yüzde 51, 75-79 yaş grubunda yüzde 54, 80-84 yaş grubunda yüzde 58, 85 ve üzeri yaş grubunda ise yüzde 65 oldu.

-KKTC’deki kadınlar dünya genelindeki kadınlardan daha uzun yaşıyor

KKTC’de 2023 yılı için doğumda beklenen yaşam süresi erkeklerde 80,3 yıl, kadınlarda ise 83,5 yıl olurken, 2024 yılında bu süre erkeklerde değişmezken, kadınlarda 84,2’ye yükseldi.

Birleşmiş Milletler dünya nüfus tahminlerine göre, 2024 yılı için doğumda beklenen yaşam süresi dünya genelinde 73,3 yıl, erkekler için 70,7 yıl, kadınlar için 76,0 yıl olarak belirlendi. Bu verilere göre KKTC’deki kadınlar, dünya genelindeki kadınlardan daha uzun yaşıyor.

-2024 yılında bin 104 çift evlendi, bin 47 çift boşandı

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde 2024 yılında evlenen çiftlerin sayısı bin 104, boşanan çiftlerin sayısı bin 47 olarak kayıtlara geçti.

Hem kadınların hem de erkeklerin ortalama evlenme yaşı yükselirken, bireylerin daha geç yaşlarda aile kurmayı tercih ettiği görüldü.

Toplam evliliklerin yaklaşık yüzde 56’sına karşılık gelen ilk evlilikler, evliliklerin çoğunluğunu oluştururken, her iki tarafın da boşanmış olduğu evlilik oranı yüzde 20 olarak açıklandı.

-2024 yılında bin 743 erkek, bin 639’u kız bebek dünyaya geldi

KKTC’de 2024 yılında gerçekleşen toplam 3 bin 382 doğumun; bin 743’ü erkek, bin 639’u kız bebek olarak kaydedildi.

-Doğumların annenin yaş grubuna göre dağılımı

Doğumlar en fazla 25-29 (yüzde 31,8) ve 30-34 (yüzde 30,1) yaş gruplarında gerçekleşirken, bu iki grup toplam doğumların yaklaşık yüzde 62’sini oluşturdu.

-Kadın ölümlerinde en yüksek oran dolaşım sistemi hastalıklarında

2024 yılında gerçekleşen toplam bin 745 ölümden 750’si kadın 995’i ise erkek olarak kayıtlara geçti. Kadın ölümlerinde en yüksek oranı yüzde 52,4 ile dolaşım sistemi hastalıkları oluşturdu. Bunu yüzde 12,9 ile semptomlar, yüzde 11,2 ile neoplazmalar (kanserler) ve yüzde 9,6 ile solunum sistemi hastalıkları izledi.

-Eğitim

2024-2025 yılında ülkede kayıtlı toplam 102 bin 458 üniversite öğrencisinden 45 bin 995’i yani yüzde 44,9’u kadın olarak kayıtlara geçti.

-İstihdam oranı erkeklerde yüzde 60, kadınlarda yüzde 35,3

Hanehalkı İşgücü Anketi 2025 Yılı II. Çeyrek Sonuçlarına göre, ülkedeki istihdam oranı erkeklerde yüzde 60, kadınlarda yüzde 35,3 olarak hesaplandı. Genç nüfustaki kadınlarda işsizlik oranı da yüzde 29,1 olarak kayıtlara geçti.

İstihdam edilen kadınlar yüzde 90,8 ile en çok hizmetler sektöründe, en az yüzde 1,3 ile inşaat sektöründe yer aldı.

Kadınların yüzde 85,3’ünün ücretli, yüzde 5,6’sının işveren, yüzde 7,4’ünün kendi hesabına, yüzde 1,7’sinin ise ücretsiz aile işçisi olarak çalıştığı belirlendi.

-Üst kademede erkek oranı yüzde 64, kadın oranı yüzde 36

Kamu Yönetimi ve İnsan Kaynakları Başkanlığı’nın 2024 yılı verilerine göre, toplam 17 bin 192 personelin yüzde 50’si erkek, yüzde 50’si kadın olarak kayıtlara geçti. Buna karşın üst kademe yöneticileri pozisyonunda erkek oranı yüzde 64, kadın oranı yüzde 36 oldu.

Polis kadrosunda erkek oranı yüzde 91,4, öğretmen kadrosunda ise kadın oranı yüzde 72,7 olarak belirlendi. Genel Kitabet Kadrosundaki yüzde 73,8’lik kadın oranı da dikkat çekici bir veri olarak kayıtlara geçti.

-Bakanlar Kurulu’nda kadın bakan bulunmuyor

2025 yılında Meclis’teki kadın milletvekili sayısı 2022 seçim sonuçlarına göre, 11 kişi ile bugüne kadarki en yüksek temsiliyetine ulaşırken, mevcut Bakanlar Kurulu’nda kadın bakan bulunmuyor.

-Besimler: “Toplumsal cinsiyet eşitliği, ekonomik ve kalkınma stratejilerinin ayrılmaz bir bileşeni olarak değerlendirilmeli”

İstatistik Kurumu Başkanı Sövüda Besimler, kurum tarafından derlenen kadın istatistiklerinin, ülkedeki toplumsal cinsiyet temelli göstergelerin izlenmesi ve kadın ile erkek nüfus arasındaki demografik, sosyal ve ekonomik farklılıkların ortaya konulması amacını taşıdığını belirtti.

Fırsat ve kaynaklara erişim ile kamu hizmetlerinden yararlanma süreçlerinde cinsiyete dayalı farklılıkların ölçülmesi ve düzenli olarak izlenmesinin, eşitlik temelli politika tasarımının temel unsurlarından olduğunu vurgulayan Besimler, “Bu çerçevede bireylerin cinsiyeti nedeni ile ayrımcılığa maruz kalmaması, kadınların sosyal ve ekonomik konumlarını iyileştirmek için sorumluluğu bulunan tüm taraflarca çalışmalar yapılması ve olumsuz göstergelerin iyileştirilmesi gerektiği bir gerçektir” dedi.

Besimler, araştırmaların, kadınların siyasi ve ekonomik alanlarda daha fazla yer almasının, kaynak kullanımında etkinliği artırdığına, kurumsal ve ulusal ekonomik performansı iyileştirdiğine, toplumsal refah ve eşitsizliklerin azaltılmasına katkı sağladığına işaret etti.

Besimler, bu bağlamda, toplumsal cinsiyet eşitliğinin yalnızca bir etik veya sosyal hedef değil, aynı zamanda ekonomik ve kalkınma stratejilerinin ayrılmaz bir bileşeni olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.