Hürmüz'de normale dönüş aylar sürebilir

ABD ve İran arasındaki mutabakat zaptı, elektronik olarak imzalandı. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma gününden sonra tam anlamıyla açılacağını vurguladı. Uzmanlara göre Hürmüz'de normale dönüş aylar sürebilir.

ABD ve İran arasında 107 gün süren savaşın sona ermesi için mutabakata varıldı. Cuma günü yetkililer İsviçre'de temsili imza töreni sonrası ileri müzakerelerin ilk toplantısını yapacak.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran'la mutabakat zaptının elektronik olarak imzalandığını G7 Zirvesi için gittiği Fransa'da açıkladı.

Trump, zirve öncesi Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesinde İran'ın nükleer silaha sahip olmayacağını tekrarladı. Tahran yönetiminin bunu kabul ettiğini söyledi.

ABD Başkanı, İran ile iyi ilişkilere sahip olmak istediklerini belirtirken, aksi halde her şeyin başa döneceğini aktardı.

Trump, anlaşmayı imzalamak için cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentine Başkan Yardımcısı James David Vance'in gideceğini açıkladı ve kendisinin de katılabileceğini söyledi. Trump, "Metin imzadan sonra yayınlanacak" dedi.

ABD Başkanı, İran'a yönelik yaptırımların kalkmasının da Tahran'ın sergileyeceği tavra bağlı olduğunu kaydetti.

"İMZAYI GALİBAF ATTI"

Amerikan basınına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili de mutabakat zaptını İran tarafından Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın imzaladığını açıkladı. ABD'li yetkili, "Galibaf'ın İran Dini Lideri Mücteba Hamaney tarafından imza için yetkilendirildiği görüşündeyiz." dedi.

Yetkili, mutabakat metninin Hürmüz Boğazı'nın derhal açılması ve ABD'nin İran ablukasının kaldırılmasını öngördüğünü aktarırken, "Teknik müzakereler bu hafta başlayacak" açıklamasını yaptı.

ABD'li yetkili, nihai anlaşmaya varılması halinde bölgedeki askeri güç sayısında düşüş öngörüldüğünü de açıkladı.

Diğer yandan İsrail'in Lübnan'dan çekilmesinin anlaşma maddelerinden biri olmadığı vurgulandı.

NETANYAHU'DAN LÜBNAN AÇIKLAMASI

İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da "İsrail'i yok olmaktan kurtardık ancak mücadelemiz sona ermedi." dedi.

Netanyahu, Lübnan'daki güvenlik bölgesinde kalmayı sürdüreceklerini belirtirken, "Bölgedeki tehditleri engellemeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

İsrailli Başbakan, zaman zaman ABD Başkanı Trump'la aynı görüşte olmadıklarını da aktardı.

HÜRMÜZ'DE NORMALE DÖNÜŞ AYLAR SÜREBİLİR

Amerika Birleşik Devletleri ile İran anlaşmayı imzalamasıyla, Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Savaş süresince Körfez'deki enerji üretimi zarar gördü, boğaza mayınlar döşendi. Uzmanlara göre normale dönüş aylar alabilir.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü verilerine göre, savaş öncesi Boğaz'dan her gün 140'a yakın gemi geçiyordu. Günlük geçiş rakamı, savaş sonrası aylık geçiş rakamına dönüştü. 

Hürmüz'de en büyük soru işareti mayınların nasıl ve ne zaman temizleneceği. 

Bunun yanında Körfez'deki enerji şirketlerinin yeniden üretim planlaması yapması gerekecek. Her şey yolunda giderse limanlar bir anda yoğunlaşabilir. Bu da gemilerin yine haftalarca beklemesine neden olabilir.

"İRAN GEMİLERİ ABLUKA BÖLGESİNDEN SORUNSUZ GEÇTİ"

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın varılan mutabakatın ardından deniz ablukasının kaldırılması emrini verdiği ve birkaç İran gemisinin abluka bölgesinden sorunsuz geçtiği kaydedildi.

Haberde bir İran VLCC tankeri ile canlı hayvan taşıyan başka bir geminin açık sulardan İran limanlarına doğru, İran petrolü taşıyan bir tankerin de Umman Denizi'ni geçerek ihraç edileceği limana doğru hareket ettiği bilgisi paylaşıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI BASRA'YA KIYISI OLAN ÜLKELER İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasında yer alıyor. Boğazın bir yakasında Umman, diğer yakasında İran bulunuyor. Boğaz'ın en dar yeri, 33 kilometre genişliğinde. Hürmüz Boğazı, dünyanın en önemli su yollarından biri. Petrol ticaretinin beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor.

OPEC üyesi Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak, Asya ülkelerine ham petrol ticaretinin önemli bölümünü Hürmüz'den ihraç ediyor.

Dünyanın en büyük likit doğalgaz ihracatçılarından biri olan Katar, ticaretinin neredeyse tamamını Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor. İran, yıllarca Hürmüz Boğazı'nı kapatmakla tehdit etti ancak hiçbir zaman kapatmadı.

ABD'nin Bahreyn'de konuşlu Beşinci Filosu, Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin güvenliğini sağlamakla görevli. 1973'te İsrail ile Mısır arasındaki savaşta Suudi Arabistan'ın başını çektiği Arap ülkeleri, İsrail'in Batılı destekçilerine petrol ambargosu uygulamıştı. O dönemde Batılı ülkeler, Körfez ülkelerinin en büyük petrol ihracatçısıydı.

Bugünlerde OPEC'in en büyük müşterisini Asya ülkeleri oluşturuyor. Hürmüz Boğazı, 1980-1988 arasındaki İran-Irak Savaşı'nda da gündemden düşmedi. İki taraf, birbirinin petrol ticaretini engellemek için hamleler yaptı. Hürmüz'deki gerilim Tanker Savaşı olarak tarihe geçti.