Güney Kıbrıs’ta hellimin geleceği konusu gündemden düşmüyor

Kıbrıs Rum Tarım Bakanlığının, hellim konusunda, "standartlarda değişiklik yapılması" veya "süt kotasının yüzde 50’ye artırılması" şeklindeki kritik kararlarla karşı karşıya olduğu belirtildi.

Fileleftheros gazetesi “Hellimin Geleceği Konusunda İki Senaryo” başlıklı haberinde zaman baskısı altında ve kritik ikilemlerle karşı karşıya olan Kıbrıs Rum Tarım Bakanlığının, Menşe İsmi Korumalı (MİK) ürün olarak hellimin korunması için hızlı tempoda hareket etmeye çağrıldığını yazdı.

Ürünün tescil edildiği 2014 yılından bu yana, tüm hükümetlerin sergilediği kayıtsızlık ve gecikmelerin sektörü çıkmaza sürüklediğini kaydeden gazete, bunun sonucunda mevcut üretim koşullarının ve inek sütünün küçükbaş hayvan sütü karşısında daha fazla bulunabilir hale gelmesinin ürünün sertifikasyon durumunu tehdit ettiğini belirtti.

Gazete yayımlanan son kararnameye göre, geçen yılın mayıs ayından 2026 yılının sonuna kadar olan süt kotasının yüzde 15 olarak kaldığını da ifade etti.

Ancak imkanların tükendiğini ve (geçiş döneminin sona ermesine) üç yıldan az bir süre kaldığını yazan gazete, hemen karar almaya çağrılan tarım bakanlığının iki seçenek arasında kaldığını yazdı.

Gazete birinci seçeneğin zaman alan ulusal ve AB prosedürleri ile onaylarının tamamlanması için gerekli zamanın sağlanması amacıyla, hellim ve peynir üreticileri tarafından yapılacak başvuru aracılığıyla MİK hellim standartlarında değişiklik yapılmasına ilişkin prosedürlerin hemen yoluna koyulması olduğunu belirtti.

Haberde ikinci seçeneğin ise değişiklik talebi sunulmaması durumunda, süt kotasının 2029 yılının temmuz ayına kadar zorunlu olarak yüzde 50+’ya ulaşması için, bakanlıkların kararnameleri aracılığıyla üretimde kullanılan hammaddelerdeki asgari keçi ve koyun sütü kotasının artırılmasına ilişkin prosedürlerin alternatif olarak harekete geçirilmesi olduğuna işaret etti.

Kıbrıs Rum Tarım Bakanlığının artık karar alınmasına ilişkin acil ihtiyacın altını çizdiğini kaydeden gazete, planlamaların odağında ürünün standartlarında değişiklik yapılmasına ilişkin prosedürlerin yoluna koyulmasının bulunduğunu yazdı. Haberde  değişiklik talebi sunulmaması halinde ise, yüzde “50+” hedefine 2029 yılına kadar ulaşılması için, keçi-koyun sütünün asgari kullanımının aşamalı olarak artırılmasının uygulanması gerektiğinin belirtildiği de yer aldı.

Gazete bakanlığa göre standartların uygulanmasını etkileyen en ciddi meselenin müdahil kurumlar (küçükbaş hayvan besicileri, büyükbaş hayvan besicileri ve hellim-peynir üreticileri) arasında uzun süredir devam eden anlaşmazlık olduğunu yazdı. Haberde anlaşmazlığın gerekli kotanın karşılanması için izin verilen üç süt çeşidinin miktarsal anlamda yeterliliğine itiraz edilmesi ve piyasaya sürülmek üzere yeterli miktarlar üretilmesine odaklandığı da yer aldı.

Üretimin yüzde 90’ından fazlasının AB üye devletlerine nakledildiğini veya üçüncü ülkelere ihraç edildiğini yazan gazete, küçük baş hayvan sütü üretiminin artırılması ilişkin çabalara rağmen müdahil tarafların, bahse konu miktarların tüm hellim-peynir üreticilerinin küçükbaş hayvan sütü oranının inek sütünü aşmasına ilişkin talebe uyması için yeterli olmadığını savunduğunu iletti.

Gazete bu durumun 2024 yılında, standartlara uyulmasına ilişkin 10 yıllık geçiş döneminin sona ermesiyle,  geçiş döneminin 2029 yılına kadar uzatılmasına ilişkin AB hükümlerinin kullanılmasına yol açtığını kaydetti. Gazete inek sütünün küçükbaş hayvan sütü karşısındaki artan üretiminin standartlarda değişiklik yapılmasını neredeyse kaçınılmaz hale getirmesinden ötürü, ürünü üreten imalatçıların konuyla ilgili talepte bulunmaya çağrıldıklarını yineledi.

Bu düzenlemenin hemen yapılması gerektiğini kaydeden gazete, böyle bir başvurunun incelenmesinin zaman aldığını, prosedürlerin zamanında başlamasının MİK (POP- Menşe İsmi Korumalı) isminin korunmasının tehlikeye atılmaması için temel öncelik olarak ortaya konulduğuna işaret etti.

Gazete standartların uygulanması ve sektörün güçlendirilmesi için bakanlığın bir dizi faaliyet uygulamaya koyduğunu da kayderek, bunların süt tozu tespit programı, özel komiteler kurulması, ara yazılım oluşturulması, mevzuatın daha sıkı hale getirilmesi, genetik iyileştirme ve AGRICYGEN ulusal projesi olduğunu ekledi.