Güneş patlamaları depremleri tetikliyor mu?

Bilim insanları, Güneş’ten gelen devasa enerji patlamalarının Dünya’nın iyonosfer tabakasını etkileyerek yer kabuğundaki fay hatları üzerinde elektriksel bir baskı oluşturabileceğini ve depremleri tetikleyebileceğini öne sürdü.

Güneş patlamaları bugüne kadar genellikle sadece kutup ışıkları ve iletişim kesintileriyle ilişkilendirilse de yeni bir bilimsel çalışma, bu enerjinin yer kürenin derinliklerine kadar uzanabileceğini iddia ediyor.

Araştırmacılar, Dünya’nın iyonosfer tabakası ile yer kabuğunu dev bir bataryanın iki ucu gibi ele alan bir model geliştirdi. Bu modele göre, fay hatlarındaki yüksek basınçlı ve iyon yüklü sıvılar elektrik enerjisi depolayan birer kapasitör gibi davranıyor. Güneş patlamaları atmosfere çarptığında iyonosferdeki elektrik yükünü aşağı doğru iterek yer kabuğundaki parçacıklar üzerinde elektrostatik bir güç oluşturuyor. Meydana gelen bu basınç değişimi, fay hatlarını harekete geçirecek kadar kritik bir seviyeye ulaşabiliyor.

Çalışmada, 2024 yılında Japonya'nın Noto Yarımadası'nda meydana gelen şiddetli depremin yoğun güneş aktivitesiyle aynı döneme denk gelmesi bu teoriyi destekleyen en güçlü örneklerden biri olarak gösteriliyor.

Ancak bilim dünyası bu yeni teoriye karşı oldukça temkinli bir duruş sergiliyor. Pek çok jeofizikçi, yer kabuğundaki kayaçların elektrik iletimine karşı gösterdiği direncin bu elektriksel etkiyi faylara ulaşmadan sönümleyebileceğini savunuyor. Ayrıca hem depremlerin hem de güneş patlamalarının çok sık gerçekleşmesi, bu iki olayın aynı ana denk gelmesinin bilimsel bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade istatistiksel bir tesadüf olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Şimdilik bu çalışma, uzay hava durumu ile deprem riski arasındaki bağı kanıtlamaya çalışan iddialı bir model olarak değerlendiriliyor.