Grönland'dan ABD'ye tepki "Biz denek değiliz"

ABD’nin Grönland Özel Temsilcisi Jeff Landry’nin adaya yaptığı ziyarette yanında bir doktor götürmesi, Grönland yönetiminin sert tepkisine neden oldu. Yetkililer, geçmişte sağlık politikaları üzerinden yaşanan istismarları hatırlatarak “Grönlandlılar jeopolitik projenin denekleri değildir” mesajı verdi.

Landry’nin Grönland ziyareti sırasında doktor Joseph Griffin’i de beraberinde götürmesi tartışma yarattı.

Griffin’in, “sağlığa dair ihtiyaçları değerlendirmek” amacıyla Nuuk’a geldiğinin belirtilmesi, Grönland Sağlık Bakanı Anna Wangenheim tarafından sert şekilde eleştirildi.

Wangenheim, Grönland yerlilerinin geçmişte sağlık uygulamaları adı altında istismar edildiğini hatırlatarak, sağlık alanının jeopolitik araç haline getirilmesine tepki gösterdi.

“Grönlandlılar denek değildir”

Wangenheim açıklamasında, Grönland’ın coğrafi uzaklığı, sağlık çalışanı eksikliği ve demografik baskılar nedeniyle kırılgan bir yapıya sahip olduğunu söyledi.

ABD’nin Grönland’ı kendi topraklarına katma yönündeki siyasi söylemlerine dikkat çeken Bakan, şu ifadeleri kullandı:

“Grönlandlılar bir jeopolitik projenin denekleri değildir. Sağlık sistemimiz ancak saygıya dayalı işbirliğiyle ve Grönland’ın özgür iradesiyle geliştirilebilir.”

Başbakandan Washington’a mesaj

Jens Frederik Nielsen da pazartesi günü Landry ve ABD’nin Kopenhag Büyükelçisi Kenneth Howery ile yaptığı görüşmenin ardından doktor girişimini eleştirdi.

Nielsen, Grönland’daki sağlık koşulları hakkında bilgi almak isteyen tarafların “doğru diplomatik kanallar üzerinden” hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Başbakan ayrıca, ABD ile diyaloğu sürdürmeye açık olduklarını ancak “Grönland halkının satılık olmadığını ve kendi kaderini tayin hakkının tartışmaya kapalı olduğunu” vurguladı.

Trump’ın Grönland ısrarı sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı ABD’ye bağlama yönündeki açıklamaları hem Grönland’da hem de bağlı bulunduğu Denmark’ta rahatsızlık yaratıyor.

Trump şubat ayında Grönland’a “büyük bir hastane gemisi göndereceğini” söylemişti. Ancak söz konusu gemi adaya ulaşmadı.

Zorunlu doğum kontrolü geçmişi yeniden gündemde

Tartışmalar, Danimarka’nın Grönlandlı kadınlara yönelik geçmiş uygulamalarını da yeniden gündeme taşıdı.

Danimarka hükümeti, 1960’lar ve 1970’lerde İnuit nüfusunu kontrol altında tutmak amacıyla yürütülen “spiral kampanyası” kapsamında binlerce kadın ve kız çocuğuna zorla doğum kontrol yöntemi uygulandığını kabul etmişti.

Mette Frederiksen, 2025 yılında yaptığı açıklamada Grönlandlı kadınlara “sistematik ayrımcılık” uygulandığını belirterek Danimarka adına resmen özür dilemişti.

1953’e kadar Danimarka sömürgesi olan Grönland’da en az 4 bin 500 kişinin bu uygulamadan etkilendiği belirtiliyor.

Eski başbakan ve mevcut dışişleri bakanı Mute Egede ise söz konusu politikayı “soykırım” olarak nitelendirmişti.