Eide: “Akdeniz’de doğalgaz arama konusundaki anlaşmazlıklara ilişkin olası dramdan endişeliyim

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Espen Barth Eide, Doğu Akdeniz’de doğalgaz aranması konusundaki anlaşmazlıkların doğuracağı olası kriz ve Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nde yaklaşan seçim hazırlıklarının müzakere sürecine gölge düşürmesinden endişe duyduğunu belirterek, çözüm için zamanın daraldığı ve fırsat penceresinin kapanacağı uyarısında bulundu. BM Genel Merkezi’nde AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Eide, Kıbrıs görüşmelerinin sekteye uğrayıp iki ay sonra yeniden başlamasının ardından Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Anastasiadis’in bir araya gelerek ilerleme kaydettiklerini söyledi. İki liderin “4 özgürlük” olarak tanımlanan, ülke genelinde dolaşım, yerleşim gibi konularla Kıbrıs Türk toplumunun kendi evlerinde ve kendi kurucu devletlerinde kalmasının nasıl sağlanacağını görüştüğünü anlatan Eide, “Görüşmelerin ilerlediğini söyleyebilirim ama fırsat penceresinin kapanacağının hepimiz farkındayız. Zamanımız az ve bu değerli zamanı en etkili şekilde kullanmamız gerekiyor.” diye konuştu. Eide, Kıbrıs’ta dönüşümlü başkanlık, toprak paylaşımı, güvenlik ve garanti konularında da ilerleme kaydedildiğini, bu sorunların da çözüleceğini belirterek, “Her iki liderin de bir anlaşma istediğine inanıyorum. Asıl sorun, her iki taraf da iki ayrı sistemden birleşik bir sisteme geçmek için bu son atılımı yapmaya hazır mı, ortak bir federal geleceğe doğru bu son sıçramayı sağlayacak irade yeterince güçlü mü?” görüşünü paylaştı.

“ÇÖZÜMDEN VE TÜM ADA HALKLARINDAN YANAYIM”

Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Kocias’ın, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e mektup yazarak kendisini taraf tutmakla suçlamasına ilişkin değerlendirmede bulunan Eide, şunları söyledi “Ben çözümden ve tüm ada halklarından yanayım. İşim herkesle çalışarak liderlere çözüm bulmak konusunda yardım etmek ve elimden gelenin en iyisini yapıyorum. Bu görevi kabul etmeden önce de bu tarz suçlamalar yöneltileceğinin farkındaydım.” Eide, Akıncı’nın “BM, daha fazla yardımcı olmalı.” yönündeki açıklamasına ilişkin de “Bunu yapmaktan mutluluk duyarım. Tabii her iki liderden de bu yetkiyi alırsam ama liderlerin bana önerilerle gelmesi gerek. Sayın Akıncı’nın görüşüne katılıyorum ama bu her iki liderin de istediği bir şey olmalı.” ifadelerini kullandı.

“DRAMATİK ÇATIŞMA ÇIKMADAN ÇÖZÜM BULUNMALI”

Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nde yapılacak seçimin görüşmeleri etkileyeceğinden ve sürecin seçim kampanyası hazırlıklarının gölgesinde kalma tehlikesinden endişe duyduğunu ifade eden Eide, Rum kesiminin temmuz ayında Doğu Akdeniz’de doğalgaz araması için sondaj çalışmalarına başlama planlarına ilişkin de şunları söyledi: “Akdeniz’de doğalgaz arama konusundaki anlaşmazlıklara ilişkin olası dramdan endişeliyim. Enerji, çözüm için en iyi argümanlardan biri. Kıbrıs birleşir, siyasi bir çözüm bulunursa, taraflar ortaklaşa doğalgaz arayabilir ve İsrail, Türkiye ve Doğu Akdeniz’de doğalgaz ağı oluşturulmasıyla ilgilenen herkesle iş birliği yapabilir. Aksi takdirde doğal gaz aramaları da çok zor olur. Fırsat penceresi kapanıyor derken işte bu iki durumdan söz ediyorum.” Eide, doğal gaz arama konusu “dramatik bir çatışmaya” dönüşmeden zamanın iyi kullanılması ve Kıbrıs sorununa siyasi çözüm bulunması gerektiğini vurguladı.

“CENEVRE’DE NİHAİ SONUCA GÖTÜRECEK KARARLARIN ALINMASI GEREK”

Eide, İsviçre’nin Cenevre kentinde yeni bir konferans düzenlenip düzenlenmeyeceğine ilişkin de “Anastasiadis ve Akıncı, Cenevre’ye gidilmesi konusunda mutabık ama gitmeden önce ödevlerimizi yapmamız gerekiyor. Bir sonraki Cenevre Konferansı’nın yapıcı olması ve orada bizi nihai sonuca götürecek kararların alınması gerek.” ifadelerini kullandı. Adanın her iki tarafında da birçok kişinin Kıbrıs’ta çözüm için bunun son şans olduğunu söylediğini ancak kendisinin bunu en iyi fırsat olarak değerlendirmeyi tercih ettiğine dikkati ceken Eide, “Gelecekte ne olur bilemem ama bu fırsatı şimdi değerlendirmezsek yazık olur, erteleyerek daha iyi sonuca ulaşamayız.” görüşünü paylaştı. ————- Eide: “Süreç çökerse farklı seçenekler gündeme gelebilir” Espen Barth Eide, Haziran ve Temmuz aylarında olayların bir yönde veya aksi yönde çok hızlıca gelişebileceğini dolayısıyla mevcut seçeneklerle ilgili stratejik düşünmeye, ne olacağını bekleyip görmektense şimdi başlamanın daha iyi olacağını ifade etti. Eide, Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis’in Kıbrıs’ta bir çözüm açısından müzakerelerde nerede olduklarını değerlendirmek istediklerini, 17 Mayıs’ta yapılacak görüşmede ana gündemin, Cenevre’de yeni bir Kıbrıs Konferansı’nın gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin tartışılması olduğunu kaydetti. Kıbrıs Haber Ajansı’na (KHA) konuşan Eide, irade olması halinde Cenevre’de Kıbrıs Konferansı’na devam edilebileceğini ifade ederken, müzakereciler Özdil Nami ve Andreas Mavroyannis’in üzerinde anlaşmaya varılmamış konuları kapatmak için önemli çaba sarf ettiklerini ve az da olsa mesafe alındığını ifade etti.

“MEVCUT ZAMANI ETKİN BİR ŞEKİLDE DEĞERLENDİRMEK ÖNEMLİ”

Eide, yaklaşan doğalgaz sondajları ve seçim öncesi siyasi atmosfer göze alındığında mevcut zamanı mümkün olduğunca etkin bir şekilde değerlendirmenin önemli olduğunun altını çizdi. Özel Danışman, sondaj konusunda bir hesaplaşmayla karşı karşıya kalınması durumunda bunun, bölgedeki durum nedeniyle, 2014’te yaşananlardan daha dramatik olma potansiyeli taşıdığı konusunda endişeli olduğunu aktardı. BM diplomatı, işlerin yolunda girmemesi durumunda olumsuz bir sonuca hazırlıklı olunması gerektiğini, diğer yandan genelde barış gücü konusunda yaşanan tartışmalar nedeniyle BM’nin Ada’daki akıbetinin ne olacağı konusunun gündemde olduğunu belirtti.

TÜM TARAFLARIN KARAR VERME ZAMANI YAKLAŞIYOR

Eide, sorumluluğu çerçevesinde BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Ada’daki liderler, BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ve ilgili tarafları, mevcut müzakereler sona erdiğinde karar verme zamanının geleceğinin farkında olmalarını sağlamak durumunda olduğunu söyledi. Eide, “BM, olumlu ya da olumsuz her türlü sonuca hazırlıklı olması gerekir. Başarı durumunda veya başarısızlık durumunda burada ne yapacağımız konusunda devam eden bir tartışma var” dedi. Görüştüğü BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesinin de önümüzdeki haftaların kritik olduğunu düşündüğünü anlatan Eide, “AB de dahil diğer bazı ülkeler yardımcı olmak için ne yapabileceklerini sorup duruyorlar. Bu işin başarıya ulaşması için oldukça istekliler. Bu fırsatın, müzakerelerin dışındaki faktörler nedeniyle kaçırılmasından oldukça endişeliler. Kararlıyız ancak endişenin derecesi artıyor ve bu tartışmayı burada yapmak önemli” dedi. Eide, güvenlik ve garantiler başlığını kapamadan önce, başkanlığın doğası ve toprak gibi diğer karmaşık konular arasında ilişki kurulması gerektiğini ve bunun olabileceğini düşündüklerini aktardı. Kaynak: AA