Çoklu Kişilik Bozukluğu nedir? Çoklu Kişilik Bozukluğu genetik mi?

25 Haz 2020 08:48 Voice Kıbrıs Haber 59 okunma

Uzman Klinik Psikolog Bahar Dayan, Çoklu Kişilik Bozukluğu'na sahip olan kişilerin genellikle hastalığın farkında olmadıklarını vurgulayarak kişide ortaya çıkan kimliklerin sayısının fazlaca olabildiği kadar onlarcasının da olabileceğini belirtti.

Dayan'ın açıklamasında şu ifadelere yer verdi: Çoklu Kişilik Bozukluğu (Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu) Kimliğin iki ya da daha fazla kişiliğe bölünmesi ile karakterize edilen bir psikoloji hastalık olan çoklu kişilik bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Bir kişilik örüntüsü olarak parçalanması ve bölünme olarak görülen bu rahatsızlık oldukça ciddi bir ruhsal bir hastalıktır. Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu (DKB) çoklu kişilik bozukluğunun yeni adlandırılmış halidir. Dissosiyatif Bozukluklar olarak tanımlanan psikolojik bozukluklardan biridir. Bilinç, hafıza, kimlik ve algının parçalanması durumunu ifade eder. Bu hastalığa sahip olan kişiler bilinçlerini, hafızalarını ve kimliklerini tek bir kişilikte toplamakta zorlanırlar. Kişinin birincil kimliği ve diğer kimlikleri olur. Kişinin birincil kimliği daha çok pasif bir karakter olarak ortaya çıkar. Diğer kimliklerin ise her birinin bir hikâyesi, bir kimlik imajı vardır. Kişide ortaya çıkan kimliklerin sayısı fazlaca olabildiği kadar onlarcası da olabilir. Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? Çoklu kişilik bozukluğunda göze çarpan ve kişinin kendi içerisinde ve yaşamında fark etmediği farklılıklar şeklinde ortaya çıkan belirtiler görülür. Çoklu kişilik bozukluğu belirtileri hasta kişilerde kendilerinin değil de başkalarının gözlemleyebileceği belirtilerdir. Bu hastalığa sahip olan kişiler genellikle hastalığın farkında olmaz. Her kişiliği kendi gerçek kişiliği gibi yaşarlar. Çoklu kişilik bozukluğu belirtileri nelerdir şu şekilde sıralanabilir; Farkı kimliklerin varlığı, Davranışların farklı kimlikler tarafından belirlenmesi, Anılar ve davranışlar arasındaki bağlantı kopukluğu, Flash-backler yaşanması, Davranış ve konuşmaların hatırlanmaması, Aşırı uyarılmış, tetikte olma, Uyku sorunları, Baş ağrısı, mide ağrısı gibi bedensel yakınmalar, Yeme bozuklukları, İntihar girişimi, Mutsuzluk keyiflik gibi depresif belirtiler, şeklinde olabilir. Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu Nasıl Anlaşılır? Çoklu kişilik bozukluğu tanısının konulabilmesi için birçok belirtinin görülmesi gerekir. Bu teşhis konurken hastalar 7 yıl kadar klinik psikolog ve psikiyatri gözetiminde olur. Çoklu kişilik bozukluğu nasıl anlaşılır diye bakacak olursak özellikle bazı durumlara dikkat edilerek anlaşılabileceğini söyleyebiliriz. Çoklu kişilik bozukluğu olan kişiler su sorunları yaşar; İçlerinde farklı davranmalarına neden olan başka bir insan olduğunu düşünürler. Komut veren yaptıklarını yönlendiren sesler duyarlar. Çok uzun süre hiçbir şey yapmadan aynı noktaya bakarak durular. Bir yere giderler ancak oraya nasıl gittiklerini bilmezler. Çevreleri tarafından sürekli yalan söylemekle suçlanırlar. Eşyalarının nereden nasıl geldiğini bilmezler. Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu Genetik Mi? Çoklu kişilik bozukluğu yaşayan kişilerin %99’u çocukluklarında çok rahatsız edici bir travma geçirmiş olur. Yani çoklu kişilik bozukluğu genetik mi sorusunun yanıtı büyük ölçüde hayır olacaktır. Çoklu kişilik bozukluğunun en önemli nedeni travma öyküsüdür. Bu travmalar genellikle fiziksel ya da cinsel istismar gibi ciddi travmalardır. Çoklu kişilik bozukluğu ne zaman ortaya çıkar gibi bir soruyu cevaplamak zordur, ancak nedenleri arasında şunlar yer alır; Çocukluk döneminde yaşanan cinsel istismar, Çocukluk döneminde yaşanan duygusal ya da fiziksel şiddet, Kazalar, doğal felaketler ve savaş gibi olaylara tanık olunması, Çok stresli bir deneyim yaşamış olmak, Ensest ilişkiye maruz kalmış olma, Merkezi sinir sistemi bozuklukları gibi, Dissosiyatif Bozukluk Neden Olur? Dissosiyatif bozuklukların temelinde hemen daima çocukluk çağında yaşanmış kötü olaylar vardır. Çocuk kendisinden çok daha güçlü olan ebeveynleri veya büyük kişilerin kötü muameleleri ve olumsuz olaylar karşısında çok güçsüz ve çaresizdir, bu olaylarla baş edebilmek için tek yöntem Dissosiasyon yani zihinsel olarak durum. ortam ve kendisinden uzaklaşma ve kopmadır. Çocuklukta bu yöntemi öğrenen bireyler yetişkinlik dönemlerinde de bu tarzı sürdürür. Dissosiyatif Bozukluk çeşitli ruhsal zorlanmalar karşısında bazı bireylerin tepki verme biçimidir, yani kişinin başa çıkamadığı travmalar (fiziksel bütünlüğe tehdit, dayak, işkence, şiddete maruz kalma, veya böyle bir duruma şahit olma, cinsel saldırı ve istismar, doğal afet ve felaketler, kişilerarası ilişkilerde kavga tartışma vb) ve diğer sorunlar (aile içi tartışma, ailevi sorunlar, kendisine yakıştıramadığı bir olaydan dolayı kendisini suçlama veya başkaları tarafından suçlanma, aşırı korku, endişe, pişmanlık) olduğunda bu duruma verdiği tepki biçimidir. Dissosiyatif bozukluk sakin, kibar, insanları üzmek istemeyen ve onlara hayır diyemeyen insanlarda sık görülür. Buna dayalı olarak Dissosiyatif bozukluk olan ve çevresi ile sözel iletişim kuramayan ve sıkıntılarını paylaşamayan insanların bu sıkıntılarını bilinç değişikliği ile bir anlamda dile getirdikleri düşünülmektedir. Belirtiler her tür ruhsal baskı yaratan olaya bağlı çıkabilir (yas, ölüm, tartışma, ekonomik güçlük, ailevi sorunlar). Dissosiyatif belirtileri ruhsal olarak iki yarar sağlar: İlk olarak kişi kendisinde sorun yaratan ruhsal sıkıntıdan kurtulur, ayrıca dolaylı olarak rahatsızlığı nedeniyle çevresinin tutumu daha destekleyici hale gelip kendisine anlayış gösterilebilir, kişi söyleyemediği bazı şeyleri bu durumda iken ifade edebilir. Bazı durumlarda ortaya çıkan belirtilerin kişinin yaşadıklarıyla bağlantısı olabilir örneğin görmemesi gereken bir olaya tanık olan bir kişide bu olayı hatırlamama ortaya çıkabilir. Dissosiyatif Kişilik Bozukluğu Tedavisi Çoklu kişilik bozukluğu tedavisinde sadece psikoterapi süreci iyileşme sağlamaktadır. Psikoterapi yöntemlerinde farklı tedavi yöntemleri kullanılabilmektedir. Tanı konduktan sonra hastalığın türüne ve hastanın durumuna göre tedavi yöntemleri belirlenir. DKB’de tedavinin amacı, belirtileri hafifletmek, bireyin ve çevresindeki kişilerin güvenliğini sağlamak ve farklı kişilikleri iyi işleyen tek bir kimliğe entegre etmektir. Tedavi aynı zamanda kişinin acı veren anıları güvenli bir şekilde ifade etmesine ve işlemesine yardımcı olmak, yeni baş etme ve yaşam becerileri geliştirmek, en iyi işleyişi onarmak ve ilişkileri geliştirmek amacını da taşımaktadır. En iyi tedavi yaklaşımı kişiye, belirlenebilir tetikleyicilerin doğasına ve semptomların ciddiyetine bağlıdır. En olası tedavi, aşağıdaki yöntemlerin bazı kombinasyonlarını içerecektir: Psikoterapi: Bazen “konuşma terapisi” olarak adlandırılan psikoterapi, Dissosiyatif bozuklukların başlıca tedavisidir. Bu ruhsal bozukluğa sahip olan bireylerin psikoterapi almaları gerekmekte ve sadece psikoterapi ile normal bir iyileşme sağlayabilmektedir. Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT): Bu psikoterapi biçimi, işlevsiz düşünce kalıplarını, duyguları ve davranışları değiştirmeye odaklanmaktadır. Göz Hareketi Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (EMDR): Bu teknik, kalıcı kâbuslar, flashbackler ve post travmatik stres bozukluğunun diğer belirtileri olan insanlara yönelik tasarlanmıştır. Dissosiyatif kişilik bozukluğu olan bireylerde çokça kullanılan bir psikoterapi ekolüdür. Diyalektik Davranış Terapisi (DBT): Ağır kişilik bozuklukları olan ve genellikle istismar veya travma deneyiminden sonra oluşan dissosiyatif semptomları içeren psikoterapi yöntemidir. Aile Terapisi: Dissosiyatif kişilik bozukluğu olan ailenin bozukluk ve süreç hakkında bilgilenmesine yardımcı olurken aynı zamanda aile bireylerinin hastalığın tekrarlama belirtilerini tanımasına da yardımcı olur. İlaçlar: Disosiyatif bozukluklar için ilaç tedavisi yoktur. Bununla birlikte, Dissosiyatif bozuklukları olan insanlar, özellikle depresyon ve / veya kaygı ile ilişkili olan kişiler, antidepresan veya anksiyete karşıtı ilaçlarla tedaviden fayda görebilirler. (Voice of the Island)