'Bu gibi gereksiz ayrıcalıkların uygar batı demokrasilerinde yeri yoktur'

Tünay MERTEKCİ

Avukat Barış Mamalı, dün yaşanan olaylar sonrası tekrardan gündeme gelen milletvekilliği dokunulmazlığının yasalarımızda nasıl olduğu hakkında gazetemize açıklamalarda bulundu. Önceden beri var olan ve son günlerde ayyuka çıkan siyasetin kirli oyunları karşısında halkın siyasi kurum ve kişilere olan güveni sıfırladığını belirten Mamalı, bu durumun ülke demokrasisi için büyük bir tehlike arz ettiğini söyledi.

Mamalı: Halk nezdinde güvenilirliklerini kaybettiler “Önceden beri var olan ve son günlerde ayyuka çıkan siyasetin kirli oyunları karşısında halkın siyasi kurum ve kişilere olan güveni sıfırlanmıştır. Bu durum ülke demokrasisi için büyük bir tehlike arz etmektedir. Meclisteki partilerin görevlerini layıkıyla yapmayıp hukuk reformunu gerçekleştirmemeleri,  buna bağlı olarak yaratılan kanun boşluklarından kötü niyetli kişilerin yararlanır hale gelmesi ve ülke demokrasisinin ileriye gitmesi için gerekli yasal adımların atılmaması nedeniyle bugün siyaset kurumları halk nezdinde güvenilirliklerini kaybetmiş bulunmaktadır. Milletvekili dokunulmazlığı (veya parlâmenter dokunulmazlık, yasama dokunulmazlığı),  parlâmento üyeleri hakkında, suç işledikleri durumda, parlâmentonun izni olmadan, gözaltına alma, tutuklama gibi bazı cezaî takibat işlemlerinde bulunulamayacağı anlamına gelmektedir. Yasama dokunulmazlığı, parlâmento üyeleri lehine tanınmış gerçek bir muafiyet konumundadır. Ceza kanunları karşısında vatandaşların eşitliği ilkesinin bir istisnası niteliğindedir. Bu nedenle de yasama dokunulmazlığı zaman zaman birçok ülke kamuoyunda tepki ile karşılanmaktadır.” “KKTC’de de kaldırılması gerekiyor” “Uygar Batı ülkelerinde milletvekilliği dokunulmazlığı çok dar kapsamlı olup sadece milletvekilinin görevini yerine getirebilmesini sağlamak amacını taşımaktadır. İngiltere, ABD, Avustralya, İrlanda, Kanada ve Hollanda gibi ülkelerde cezai açıdan hiçbir dokunulmazlık yokken diğer birçok demokratik ülkede ise bu kapsam çok dar tutulmuştur. Bu gibi gereksiz ayrıcalıkların uygar batı demokrasilerinde yeri yoktur ve KKTC’de de kaldırılması ya da en azından kapsamının daraltılması gerekmektedir. Oysa bizde milletvekili dokunulmazlığının kapsamı çok geniş tutulmaktadır. Milletvekili seçimden önce veya sonra islediği ileri sürülen suçlar için, bazı istisnalar dışında, Meclisin kararı olmadıkça, tutuklanamaz ve yargılanamaz. Bu kadar kapsamlı milletvekili dokunulmazlığı olması yanında mevzuatımızda bir de, "Milletvekillerini Tanıtıcı Belge Ve İşaretler Yönetmeliği" bulunmaktadır. Bu yönetmeliğe göre, milletvekillerinin özel araçlarını kullananlar için zımnî bir dokunulmazlık sağlanmaktadır.” “Neden bir değil de iki araç için böyle bir hak tanınmıştır?” “Milletvekiline, iki aracının plakalarına milletvekili aracı olduğunu gösteren ve Meclis tarafından verilen özel birer işareti takma hakkı tanınmaktadır. Bu suretle milletvekilinin arabalarını kullanan diğer şahıslara da, hukuken değilse bile pratikte, bir nevi dokunulmazlık sağlanmakta ve polis, böyle bir işaret taşıyan arabalar ve sürücüleri hakkında denetleme görevini yerine getirememektedir. Bu yönetmelik, işaret taşıyan arabanın milletvekilinin eşi ve çocukları yanında devamlı olmamak koşulu ile başkaları tarafından kullanılmasını dahi mümkün kılmaktadır. Yönetmeliğe göre amaç sadece dokunulmazlığı olan milletvekilinin tanınmasını sağlamak ise araba üzerinde özel işarete hiç lüzum yoktur. Keza Milletvekili, Meclisin, kendisine verdiği özel kimlik kartını veya rozeti göstererek kendisini tanıtabilecek imkana sahiptir. Yine, amaç madem ki milletvekilinin tanınmasını sağlamak idi neden bir değil de iki araba için böyle bir hak tanınmıştır? Yıllardır her seçim döneminde bu tür ayrıcalıkların kaldırılacağı vaadinde bulunulmasına rağmen bu hususta hiçbir girişimin yapılmaması çok manidardır.” “Milletvekilliği sona eren kişi işlediği suç nedeniyle tutuklanabilir” “Durum bundan ibaret olmasına karşın bazı durumlarda Anayasa gereğince dokunulmazlık geçerli olmamaktadır. Anayasanın 84. Maddesine göre 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suç işlenmiş ise ve “suç üstü” hali varsa bir milletvekili tutuklanabilir ve/veya yargılanabilir. Yine Anayasada getirilen dokunulmazlık zırhı milletvekili veya bakanın “tutuklanması” ve “yargılanması” hususlarıyla alakalı olup, haklarında milletvekilliği devam ederken suç sebebiyle soruşturma yapılabilmesine herhangi bir engel de yoktur. Unutulmasın ki, milletvekilliği veya bakanlığı sona eren kişi işlediği suç nedeniyle tutuklanabilir ve/veya yargılanabilir. Dokunulmazlık zırhı üzerinden düştüğü anda normal bir birey haline gelir. İngiltere, ABD, Avustralya, İrlanda, Kanada ve Hollanda gibi ülkelerde cezai açıdan hiçbir dokunulmazlık yokken diğer birçok demokratik ülkede ise kapsamı çok dar tutulmuştur. Bu gibi gereksiz ayrıcalıkların uygar batı demokrasilerinde yeri yoktur ve KKTC’de de kaldırılması ya da en azından kapsamının daraltılması gerekmektedir.” (Voice of the Island 2019)