Brexit kararının İngiltere ekonomisine 10 yıllık bilançosu belli oldu

Analizlere göre, İngiltere, 23 Haziran 2016'da yapılan referandumla en büyük ticaret ortağı AB'den ayrılma kararı almasının üzerinden geçen 10 yılda, bir trilyon sterlini aşan potansiyel fırsat kaybı yaşadı.

İngiltere'nin Avrupa Birliği'nden ayrılma kararını aldığı referandumun üzerinden geçen 10 yılda Brexit'in 3 trilyon sterlin (4 trilyon dolar) büyüklüğündeki ülke ekonomisine etkileri tartışılırken uzmanlar, bu etkilerin "kademeli ve birikimli bir baskı şeklinde" ortaya çıktığını ifade ediyor.

İngiltere, 23 Haziran 2016'da yapılan referandumda AB'den ayrılma yönünde oy kullandı. "Britanya'nın çıkışı" anlamına gelen Brexit, 10 yıl önce seçmenlerin yüzde 52'sine karşılık gelen 17 milyon kişinin AB'den ayrılmak için oy vermesiyle gerçeğe dönüştü ancak ayrılığın resmi süreci yaklaşık 5 yıl sürdü.

Brexit'i destekleyen seçmenler, İngiltere ekonomisinin AB dışında daha iyi büyüyebileceği yönünde görüş ortaya koydu.

Üzerinden geçen 10 yılda Brexit'in İngiltere ekonomisine etkileri önemli bir tartışma konusu olmaya ve sorgulanmaya devam ediyor. Araştırma şirketi Ipsos'un son anketlerine göre, İngiltere'nin yüzde 52'si AB'ye yeniden katılmak isterken yüzde 33'ü buna karşı çıkıyor. Halkın yüzde 48'i ise Brexit'in "beklediklerinden daha kötü gittiğini" ve yüzde 9'u "beklenenden daha iyi gittiğini" düşünüyor.

İngiltere'de AB üyeliği konusunda yeni bir referandum yapılması halinde halkın yüzde 48'inin bunu destekleyeceği, yüzde 27'sinin buna karşı çıkacağı tahmin ediliyor.

İngiltere'nin en büyük ticari ortağı AB

İngiltere'nin en büyük ticaret ortağı AB'den ayrılması sonrası İngiliz malları AB'ye girerken gümrük vergisine tabi tutulmuyor ancak ihracatçılar gümrük evrakları, sınır sertifikasyonları ve bazı vize kısıtlamaları gibi çok sayıda tarife dışı engelden şikayet ediyor.

Ayrıca İngiltere, AB'nin bir parçasıyken diğer ülkelerle bulunan ticaret anlaşmalarını Brexit sonrasında yeniden görüşmeye başladı ve bir dizi ticaret anlaşması için müzakereler devam ediyor.

İngiltere'nin Nisan 2025-Nisan 2026 arasındaki ihracat ve ithalat toplamı 1,9 trilyon sterlin seviyesinde bulunuyor. Bunun, 941 milyar sterlinini ülkenin ihracatı ve yaklaşık 989 milyar sterlinini de ithalatı oluşturuyor. Bu dönemde İngiltere'nin ihracatı yıllık bazda yüzde 3 ve ithalatı yüzde 5,4 artış gösterdi.

Söz konusu ihracat-ithalat hacminin yaklaşık 860 milyar sterlinini İngiltere-AB ticareti oluşturuyor. İngiltere'nin AB'ye ihracatı 385,4 milyar sterlin ve AB'den ithalatı da 474,1 milyar sterlin seviyesinde bulunuyor.

"10 yıllık dönemde bir trilyon sterlini aşan kayıp fırsatlar"

İngiltere'nin Bütçe Planlama Ofisi (OBR) dahil farklı kuruluşların yaptığı hesaplamalara göre, Brexit ülke ekonomisini yüzde 4 ile yüzde 8 arasında daha küçük hale getirirken bu durum İngiltere'de büyüme hızının zayıf kalmasına, yaşam maliyetlerinin artmasına ve verimlilik kaybına yol açtı.

Stanford Üniversitesi Ekonomi Politikası Araştırmaları Enstitüsünün analizinde, Brexit'in 2025 itibarıyla İngiltere'nin gayrisafi yurt içi hasılasını yüzde 6 ila yüzde 8 azalttığı ve bu etkinin zaman içinde kademeli olarak biriktiği tespit edildi.

Ayrıca, yatırımların yüzde 12 ila yüzde 18, istihdamın yüzde 3 ila yüzde 4 ve verimliliğin de bu seviyede azaldığı tahmin edilirken bu olumsuz etkilerin uzun süren Brexit sürecinin yarattığı belirsizlik, azalan talep ve kaynak tahsisindeki sorunlar gibi farklı unsurların birleşiminden kaynaklandığı ifade ediliyor.

Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD/İsrail-İran Savaşı'nın da son yıllarda ülke ekonomisine olumsuz yansımaları olmasına rağmen uzmanlar büyümenin zayıf kalmasındaki sorumluluğun önemli bir bölümünü Brexit'e yüklüyor.

Düşünce kuruluşu Institute for Government Kıdemli Araştırmacısı Giles Wilkes, Brexit'in 10 yıllık etkilerine ilişkin analizinde, Brexit nedeniyle İngiltere'de yatırımların ulaşabileceği seviyenin yüzde 10 altında kaldığının hesaplandığını ifade etti.

Brexit'in "ani bir iflas" gibi etki etmediğini belirten Wilkes, "Brexit kadar geniş kapsamlı ve uzun ömürlü ekonomik hatalar, sayısız ve görünüşte birbiriyle ilgisiz hayal kırıklıklarının yavaş yavaş birikmesiyle kendini gösterir. Bazı tahminler vazgeçilen büyümenin yüzde 8'e ulaştığını gösteriyor. Bunun yarısı olan OBR'nin resmi tahmini bile 10 yıllık dönemde bir trilyon sterlini aşan kayıp fırsatlar anlamına gelir." değerlendirmesinde bulundu.

"Brexit etkisi ani bir çöküş değil, kademeli baskı şeklinde ortaya çıktı"

King's College London Üniversitesi Siyasi Ekonomi Bölümü Ekonomi ve Kamu Politikası Profesörü Jonathan Portes, düşünce kuruluşu UK in a Changing Europe için hazırladığı analizinde, Brexit'i bir "ekonomik takas" ve göç, düzenleme ve ticaret politikası üzerinde daha fazla ulusal kontrol için AB ile derin entegrasyondan uzaklaşma kararı olarak nitelendirdi.

Brexit ile ilgili asıl sorunun maliyet yaratıp yaratmayacağından ziyade maliyetin büyüklüğü, ortaya çıkış hızı ve karşılığındaki kazanımlar olduğunu kaydeden Portes, "Referandumun üzerinden geçen 10 yılda bu soruların yanıtı artık daha net. Brexit, İngiltere ekonomisini aksi durumda olacağından daha küçük hale getirdi. Etkisi ani bir çöküş şeklinde değil, ticaret, yatırım ve verimlilik üzerinde kademeli ve birikimli bir baskı şeklinde ortaya çıktı." ifadelerini kullandı.

Portes, Brexit sonrası AB'ye ticarette yaşanan gümrük kontrolleri, menşe kuralları gereklilikleri, düzenleyici evrak yükü gibi değişikliklerin İngiltere'nin en büyük ticaret ortağıyla iş yapmasının maliyetini artırdığına dikkati çekti.

Brexit'in İngiltere'nin mevcut ekonomik sorunlarını çözmesini de zorlaştırdığını savunan Portes, "Ülke zaten zayıf verimlilik artışı, düşük yatırım, baskı altındaki kamu maliyesi ve büyük bölgesel eşitsizliklerle karşı karşıyaydı. Ticaret yoğunluğunu azaltmak ve yatırımı zayıflatmak bu sorunları daha da ağırlaştırıyor." değerlendirmesinde bulundu.