Bilim insanları, travmalara iyi gelen klasik oyunu açıkladı

Yapılan yeni bir araştırma, klasik video oyunu Tetris’in travmatik anıların etkisini azaltarak sağlık çalışanlarında geri dönüş (flashback) sayısını belirgin biçimde düşürdüğünü ortaya koydu. İngiltere ve İsveçli araştırmacıların yürüttüğü çalışma, Covid-19 pandemisi sırasında iş yerinde travmaya maruz kalan 99 NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi) çalışanını kapsıyor. Ölüm vakalarına tanıklık etmek gibi ağır deneyimler yaşayan katılımcıların bir kısmına, tedavi sürecinin parçası olarak Tetris tabanlı özel bir yöntem uygulandı. TETRİS NASIL İŞE YARIYOR? Araştırmada kullanılan yöntem “imagery competing task intervention” (ICTI) olarak adlandırılıyor. Katılımcılardan, travmatik bir anıyı kısaca hatırladıktan sonra Tetris’in yavaş bir versiyonunu oynamaları istendi. Ardından zihinsel olarak Tetris ızgarasını ve blokları hayal etmeleri talep edildi. Bu yöntemin, beynin görsel-uzamsal alanlarını meşgul ederek travmatik anıların canlılığını zayıflattığı düşünülüyor. Yani beyin, görsel işlem kapasitesini oyuna ayırdığı için istenmeyen anıların yoğunluğu azalıyor. Hakemli bilim dergisi The Lancet Psychiatry’de yayımlanan araştırmanın sonuçlarına göre Tetris temelli müdahale alan grupta, dört hafta içinde 10 kat daha az flashback görüldü ve altı ay sonunda katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i hiçbir benzer anı yaşamadığını bildirdi. Yöntem ayrıca, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerinin azalmasına da katkı sağladı. “İSTENMEYEN ANILARIN ETKİSİNİ YAVAŞLATIYOR” Çalışmaya liderlik eden Emily Holmes, tek bir kısa travmatik geri dönüşün bile günlük yaşamı ciddi biçimde etkileyebileceğini belirterek, bu görsel müdahalenin istenmeyen anıların etkisini zayıflattığını söyledi. Diğer katılımcılar ya standart tedavi aldı ya da stres azaltmak amacıyla Mozart müzikleri ve besteciyle ilgili podcast’ler dinledi. Ancak en güçlü iyileşme Tetris temelli müdahale grubunda görüldü. NEDEN ÖNEMLİ? 1980’lerde geliştirilen ve dünya çapında milyonlarca kişiye ulaşan Tetris, bu araştırmayla birlikte yalnızca bir eğlence aracı değil, potansiyel bir dijital terapi aracı olarak da öne çıkıyor. Uzmanlara göre yöntemin en büyük avantajları kolay erişilebilir olması, düşük maliyetli olması, dil engelini aşabilmesi ve travmayı sözlü olarak anlatmayı gerektirmemesi. Çalışmayı finanse eden Wellcome Vakfı’ndan Tayla McCloud, daha geniş çaplı denemelerde benzer sonuçlar alınması halinde bu yöntemin küresel ölçekte büyük etki yaratabileceğini belirtti. SIRADA NE VAR? Araştırma ekibi şimdi yöntemi daha büyük ve daha çeşitli gruplarda test etmeyi planlıyor. Ayrıca rehberli uygulama olmadan kullanılabilecek bir versiyon üzerinde de çalışılıyor. Sağlık çalışanlarının yoğun baskı altında olduğu bir dönemde, basit bir video oyununun zihinsel sağlığa destek sunabilmesi, dijital terapilerin geleceği açısından umut verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.