AP Türkiye Raporu kabul edildi

Avrupa Parlamentosu (AP), 2025 Yılı Türkiye Raporu'nu bugün yapılan oylamada 107'ye karşı 381 oyla kabul etti.

BBC Türkçe Servisi’nin aktardığına göre, Strasbourg kentinde AP’de yapılan oylamada çekimser kalmayı tercih eden parlamenterlerin sayısı 171 oldu.

Bağlayıcılığı bulunmayan belgenin son taslağına verilen 55 değişiklik önergesinden bazıları kabul edildi.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında Gümrük Birliği'nin güncellenmesine şartlı desteğini sürdüren Avrupa Parlamentosu, “Kıbrıs sorunu konusunda iki devletli çözümden vazgeçilmesi” çağrısını yineledi.

Raporda,  Türkiye'nin, “Mavi Vatan” doktrinini teşvik etmek de dahil olmak üzere, Yunanistan ve Güney Kıbrıs gibi AB üyelerinin egemenliğini ve egemenlik haklarını ihlal etmeye devam etmeyi sürdürdüğü iddia edilerek, bu durumu kınandı.

-  “Mavi Vatan”  vurgusu

Belgenin son taslağına verilen değişiklik önergeleriyle metne giren vurgular arasında Yunanistan'ın Ege Denizi'ndeki tezlerine destek veren ve Türkiye'nin ön planda tuttuğu "Mavi Vatan" doktrininin aleyhine olanlar dikkat çekiyor.

Raporda, iki ülkenin diyalog ve işbirliği çizgisinde ilerlemeleri teşvik edilirken şu ifadelere yer verildi:

"AP, Yunanistan'ın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin 3. Maddesi uyarınca Ege Denizi'nde karasularını 12 deniz miline kadar genişletme konusundaki yasal hakkını kullanması halinde Türkiye'nin, Yunanistan'a karşı resmi savaş tehdidini (casus belli) sürdürmeye devam etmesinden derin endişe duyduğunu ifade eder."

AP, bunun, müttefikler ve iyi komşular arasında "Akılalmaz bir durum" olduğunu vurguladı.

Raporda "Mavi Vatan" doktrinini yasalaştıracak tasarıyla ilgili AP'nin duyduğu endişe de değişiklik önergesiyle metne girdi.

Metinde "AP, Türkiye'nin, 'Mavi Vatan' doktrinini teşvik etmek de dahil olmak üzere, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti gibi AB üye devletlerinin egemenliğini ve egemenlik haklarını ihlal etmeye devam etmesini kınamaktadır" ifadeleri kullanıldı.

Raporda, “Kıta sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölgeleri sınırlandırma, bu bölgelerdeki doğal kaynakları arama ve işletme hakkı konularında Türkiye'nin üye ülkelerin egemenlik haklarına saygı göstermesi ve bunlara aykırı olacak yasa çıkarmaması” talep edildi.

-Stratejik önem vurgusu

Belgede, özellikle değişen jeopolitik manzara ışığında, bölgesel güvenlik konularında AB-Türkiye işbirliğinin güçlendirilmesinin önemi vurgulandı.

AP, aynı zamanda bir NATO müttefiki olan Türkiye'nin stratejik ve jeopolitik öneminin altını çizdi.

Uluslararası güvenlik ve AB'nin stratejik çıkarları açısından kritik öneme sahip alanlarda, ayrıca göç yönetimi, terörle mücadele ve enerji güvenliği gibi diğer ilgili işbirliği alanlarında Türkiye'nin giderek artan varlığı, etkisi, arabuluculuk ve kolaylaştırıcı rolü teyit edildi.

AP belgesinde, Türkiye ile güvenlik ve savunma alanlarında karşılıklı stratejik çıkarlara yarar sağlayan durumlarda pragmatik işbirliğinin güçlendirilebileceği mesajı verildi.

AP, Türk makamlarının devam eden makroekonomik istikrar ve reform programını ve enflasyonu düşürürken büyümeyi koruma taahhütlerini memnuniyetle karşıladığını ifade etti.

Türkiye'nin yaklaşık 2.7 milyon mülteciye ev sahipliği yapmasını takdir etmeyi sürdürdü.

-“Siyasi irade yok” mesajı

Türkiye ile AB arasında 2005'te başlayan üyelik müzakereleri 2018'den bu yana fiilen donmuş durumda.

AP'ye göre “Mevcut durumda müzakerelere dönülmesi için hukukun üstünlüğünün ve demokratik süreçlerin korunması konusunda somut ilerleme kaydedilmesi gerekiyor.”

“Bu tür bir ilerleme sağlanmadığı takdirde katılım sürecinin yeniden başlatılamayacağının” vurgulandığı belgede şu ifadelere yer verildi:

"AP, bu süregelen eylemsizliği, Türk hükümetinin reform ya da üyelik sürecini yeniden canlandırma konusunda gerçek bir siyasi iradeye sahip olmadığının açık bir göstergesi olarak değerlendiriyor."

Türkiye, AB'nin üyelik süreci konusunda ahde vefa ilkesine uygun hareket etmediğini savunuyor.

Ankara, Brüksel'in üyelik perspektifini güçlendiren bir yaklaşım içinde olmadığı görüşünde.

İlişkilerin, bazı üye ülkelerle yaşanan ikili sorunların rehini haline gelmesine izin verildiği de Türkiye'nin öne çıkan eleştirileri arasında yer alıyor.

-Gri pasaport vurgusu

Schengen vizesine ilişkin konular metinde geniş şekilde işlenirken Türkiye'ye vize muafiyeti için gerekli olan son altı kriteri yerine getirme çağrısı yapıldı.

Vize kolaylaştırma adımlarına destek veren ve üye ülkelere bu konuyla bağlantılı kaynak artırımı çağrısında bulunan AP'nin, bu yıl hizmet pasaportlarına atıf yapması dikkat çekti:

"AP, Türk hükümetinin, tüm nüfusa fayda sağlayabilecek bir çerçeve oluşturmak için gerekli adımları atmazken sayıları bilinmeyen hizmet pasaportlarını suistimal etmesinden üzüntü duymaktadır."

-“Bakan Gürlek'e yaptırım çağrısı” metinde kaldı

Haberde, taslak belgede yer alan “Türkiye Adalet Bakanı Akın Gürlek'e yaptırım çağrısının” nihai metinde düşürülmesi için herhangi bir değişiklik önergesi verilmediğinden bunun raporun son halinde de yer aldığı belirtildi.  

Türkiye'deki yargı sistemi ve uygulamaları AP'nin her yıl eleştirdiği unsurlar arasında.

Raporda, AP'nin beş yıl aradan sonra laiklikle ilgili bir vurgu yapmasının dikkat çektiği de belirtiliyor.

Taslak raporda yer almayan CHP'ye ilişkin “mutlak butlan” kararı konusu da buna ilişkin değişiklik önergesinin kabulüyle metne girdi.