9 aylık bütçe açığı yaklaşık 4,4 milyar TL

KKTC Merkez Bankası tarafından hazırlanan ve dünya ekonomisinin genel görünümüne, KKTC ekonomisi ve bankacılık sektörü ile ilgili en güncel istatistiki verilere ve değerlendirmelere yer verilen 2024 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin bülten yayımlandı. İlk dokuz aylık bütçe açığı 4.377,2 milyon TL seviyesinde gerçekleşirken, bütçe açığında, Taşınmaz Mal Komisyonu kararları uyarınca yapılan ödemelerin, önceki yıla göre önemli miktarda artış göstererek, 2,9 milyar TL’ye ulaşması da etkili oldu. KKTC Merkez Bankası İdare Merkezi Başkanı Rifat Günay’ın imzasıyla yayımlanan bültende, “KKTC Bankacılık Sektörü Gelişmeleri”, “KKTC Turizm Gelişmeleri”, “KKTC Enflasyon Gelişmeleri”, “KKTC Bütçe Gelişmeleri” başlıklarında değerlendirmeler yapıldı. -KKTC Bankacılık Sektörü Gelişmeleri Bültene göre, bankacılık sektörünün aktif toplamı, 2024 yılının Eylül ayı sonunda haziran ayına göre yüzde 11,25 artarak 302.195,2 milyon TL’ye yükseldi. 2024 yılı Eylül ayı itibarıyla sektörün brüt krediler toplamı 121.380,9 milyon TL, mevduat toplamı ise 240.724 milyon TL oldu. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde, sektörün aktif toplamı içerisindeki en büyük pay, yüzde 40,17 ile brüt kredilere ait… Brüt kredileri sırasıyla yüzde 31,56’lık payla nakit ve nakit benzeri kalemler, yüzde 18,26’lık payla MDC ve yüzde 10,01’lik payla diğer aktifler kalemi takip ederken, bir önceki yılın aynı dönemine göre brüt kredilerde yüzde 50,05 artış oldu. 2024 yılı Eylül ayı itibarıyla, pasif toplamının yüzde 79,66’sını mevduat, yüzde 9,67’sini öz kaynaklar, yüzde 4,89’unu bankalara borçlar ve yüzde 5,78’ini ise diğer pasifler oluşturdu. 2024 yılı Eylül ayı itibarıyla 82.392,4 milyon TL olan işletme kredileri kredi türleri içerisinde ilk sırada, 20.289,5 milyon TL olan tüketici kredileri ise ikinci sırada yer aldı. 2024 yılı Eylül ayı itibarıyla mevduatın yüzde 78,4’ü YP, yüzde 21,6’sı TP cinsinden olurken, TGA hariç TP mevduatın krediye dönüşüm oranı yüzde 69,97, YP mevduatın krediye dönüşüm oranı ise yüzde 42,6 olarak gerçekleşti. Bankacılık sektörünün öz kaynakları 2024 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 102,73 artış göstererek 29.226,9 milyon TL seviyesinde gerçekleşti. -KKTC Turizm Gelişmeleri Hava ve deniz yolu ile ülkeye gelen yolcu sayısı bir önceki yılın aynı dönemine göre, 2024 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 11,4 artış göstererek 611.700 oldu. 2023 yılının üçüncü çeyreğinde, kara kapılarından ülkeye giren KKTC uyruklular hariç kişi sayısı 1.539.359 iken 2024 yılının aynı döneminde bu rakam yüzde 11,39 gerileyerek 1.364.071’e düştü. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde kara kapılarından girişlere bakıldığında Güney Kıbrıs uyruklu kişilerin 763.654’e, diğer ülke vatandaşlarının girişlerinin ise 600.417’ye düştüğü görüldü. 2024 yılı üçüncü çeyreğinde KKTC vatandaşlarının kara kapılarından çıkış sayısı, 2023 yılı aynı dönemine göre yüzde 18 artış göstererek 785.350 oldu. 2024 yılı ilk dokuz ayı itibarıyla bu sayı 2023 yılı ilk dokuz ayına göre yüzde 15,6 artış gösterdi ve 2.162.198'e ulaştı. -KKTC Enflasyon Gelişmeleri 2024 yılı üçüncü çeyreğinde KKTC’de bir önceki aya göre enflasyon oranları, temmuz, ağustos ve eylül aylarında sırasıyla yüzde 3,51, yüzde 3,28 ve yüzde 2,53 olarak gerçekleşti. 2024 yılı üçüncü çeyreğinde, bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık enflasyon oranları, temmuz ayında yüzde 72,51, ağustos ayında yüzde 64,75 ve eylül ayında ise yüzde 63,57 olarak gerçekleşti. 2024 yılı Eylül ayında yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu harcama grupları sırasıyla, yüzde 104,87 ile eğitim, yüzde 97,36 ile haberleşme, yüzde 86,66 ile çeşitli mal ve hizmetler ve yüzde 74,86 ile sağlık kalemleri oldu. 2024 yılı Eylül ayı sonu itibarıyla önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 29,92 ile en düşük artışı yaşayan kalem ulaştırma oldu. -KKTC bütçe gelişmeleri 2024 mali yılının üçüncü çeyreğinde bütçe gelirleri 20.026,8 milyon TL ve bütçe giderleri 20.883,7 milyon TL olarak gerçekleşti. 2023 yılının üçüncü çeyreğinde 1.586,8 milyon TL fazla veren bütçe, 2024 yılının aynı döneminde 856,9 milyon TL açık verdi. 2024 yılı ilk dokuz ayında bütçe gelirleri toplamı önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 102,9 artış göstererek 49.352,2 milyon TL seviyesine, bütçe giderleri ise yüzde 134,1 artış göstererek 53.729,4 milyon TL seviyesine yükseldi. İlk dokuz aylık bütçe açığı ise 4.377,2 milyon TL seviyesinde gerçekleşti. İlk dokuz ayda gerçekleşen bütçe açığında, Taşınmaz Mal Komisyonu kararları uyarınca yapılan ödemelerin, önceki yıla göre önemli miktarda artış göstererek, 2,9 milyar TL’ye ulaşması da etkili oldu. 2024 yılının üçüncü çeyreği içerisinde Devlet İç Borçlanma Senedi (DİBS) ihracı yoluyla toplam 203,7 milyon TL borçlanıldı, 293,8 milyon TL DİBS geri ödemesi yapıldı ve böylece 90,1 milyon TL net borç geri ödemesi gerçekleştirildi. Söz konusu borçlanmaların 136,2 milyon TL’si Toprak Ürünleri Kurumu (TÜK) için, 67,5 milyon TL’si Cypfruvex İşletmecilik Ltd. için gerçekleştirildi. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde Merkez Bankası tarafından Maliye Bakanlığı’na 473,1 milyon TL tutarında kısa vadeli avans kullandırıldı. DİBS ve KVA yolu ile oluşan toplam iç borç stoku 2023 yılsonunda 865,5 milyon TL iken, 2024 yılı üçüncü çeyreği sonunda 5.983,4 milyon TL oldu.