"500 milyon diye düşünülen boşluğu iyi bir seyirle 40 milyon TL ile kapattık"

Ekonomi ve Enerji Bakanı Hasan Taçoy, Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) muhabirinin sorularını yanıtlayarak Covid-19 pandemi dönemi ve sonrasına yönelik değerlendirmelerde bulundu.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 9 Mart’ta Covit-19’u pandemi ilan etmesi ardından tüm dünyada olduğu gibi KKTC’de de bir dizi önlemler alındığını anımsatan Bakan Taçoy, tedbirler alınırken sağlık mı, ekonomi mi diye bir tercih yapmak gerektiğini, hükümet olarak da haliyle sağlığı tercih ettiklerini kaydetti. Sağlık konusunda alınması gereken tüm tedbirlerini alarak, bunu çok önemsediklerini, her bireyin hayatının çok değerli olduğunu vurgulayan Bakan Hasan Taçoy, 14 Mart itibarıyla bir çok işyerinin kapanarak, özellikle ekonomik yaşantıda bir çok boş küme oluştuğunu söyledi. Ekonomik faaliyetlerin birçoğunun durdurulmasının ekonomik yaşantıyı oldukça olumsuz yönde etkileyeceğinin farkında olduklarına işaret eden Bakan Taçoy, pandeminin ne kadar devam edeceğinin bilinmemesinin de yarattığı sıkıntılarla, bilinmezin içinde neler yapacaklarını düşündüklerini belirtti. Bakan Taçoy şöyle devam etti: “Kamu giderleri ne olacak, ekonomik faaliyetler ne olacak diye düşünmeye başladık.  İlk etapta var olan borçların yapılandırılması, ötelenmesi vardı. Çok hızlı bir şekilde borçların ötelenmesi gerekirdi. İnsanların sorumlulukları çerçevesinde, kestikleri çekler vardı. Bu çeklerin bir şekilde halli gerekirdi. İnsanların kira giderleri vardı, hiçbir geliri yokken kira giderlerini halletmek mecburiyetleri vardı. Kredi kartı borçları vardı, insanların devlete karşı olan sorumlulukları vardı, harçları vergileri vardı. Çıkarılması gereken izinleri, sosyal sigorta, ihtiyat sandığı primleri vardı. Bunların hepsine bir çare bulunması gerekirdi. Ekonomik anlamda her hangi bir faaliyet olmamasından dolayı halledilmesi gereken işlemlerdi ve biz 26 Mart’a kadar biz bunların üzerinde çalışarak bir dizi tedbirler ve önlemler aldık.” Bakan Taçoy, bu süreçte neyin önemli olduğuna karar vermenin temel amaçları olduğunu, bazı önlemler alıp insanları rahatlatmak mı, yoksa sadece kamu maliyesi mi,  vatandaşların kendi küçük bütçeleri, iş bütçeleri içinde oluşacak kötü olaylar veya yapılacak başka şeyler de var mıydı diye her şeyi düşünmeye çalıştıklarını anlattı. PİYASAYA MÜMKÜN OLDUKÇA ÇOK PARA ENJEKTE ETMEYE ÇALIŞTIK Bu kısa dönem içinde piyasaya mümkün olduğunca çok para enjekte edebilmeye çalıştıklarını ifade eden Ekonomi ve Enerji Bakanı Hasan Taçoy şöyle devam etti: “Biz bu dönem içinde kamu giderlerini sıfır olarak adettik. Kamunun Mart, Nisan ve Mayıs ayı için bütün imkanlarını kullandıktan sonra, yani elde birikmiş fonlarda olan borçların dışında piyasaya enjekte edilebilecek devletin borçlanmasının 500 milyon daha olabileceğini tahmin ettik. İlk etap için ona göre bir plan program yapmaya karar verdik ve nasıl para toplayabileceğimizi düşündük. Alacaklara bazı indirimler yapmak kaydıyla, bazı şeyleri regule etmek adına, reel sektörü desteklemek adına piyasaya ayrılan kaynak tutarını 750 milyon diye düşünerek, yeni paraları piyasaya enjekte etmek düşüncesi içine girdik.” Bu dönem içinde vadeli borçlar, düşük faizli borçlanmalar gibi borçlanmalar oluşturmaya başladıklarını söyleyen Bakan Taçoy, “Özellikle piramidi ters çevirerek, önce dar gelirliden, bireysel iş yapanlardan başlamak suretiyle kredilendirerek, dar gelirli ya da az gelirli olan insanlarımıza bir imkan sağlamak suretiyle piyasada çarpan etkilerini yaratmak suretiyle bir dönüşüm sağlayabilecek kredilere önem verdik ve bunları piyasaya sürdük” dedi. Reel sektörü desteklemek adına ayrılan kaynak tutarlarını yaklaşık 750 milyon TL diye düşündüklerini belirten Bakan Hasan Taçoy, Mart ile Mayıs ayı arasında, bunu 690 milyon TL’ye kadar çıkarttıklarına dikkat çekti. Bunun dışında Halk Bankası kaynaklarından bir miktar parayı piyasaya sürdüklerini anlatan Bakan Taçoy, bu gibi işlerle piyasaya bir hareketlilik getirmeye çalıştıklarını aktardı. 500 MİLYON DİYE DÜŞÜNÜLEN BOŞLUĞU İYİ BİR SEYİRLE 40 MİLYON TL İLE KAPATTIK Halk Bankası’ndan alınan kredileri de üzerine koyacak olursak, yaklaşık 800 milyona yakın bir parayı çarpan etkileri yaratmak suretiyle piyasaya sunduklarını söyleyen Bakan Taçoy, “Çarpan etkileri diyorum çünkü, parayı ekonomiye enjekte edemeyeceğimiz bir noktaya götürmeden bu çarpan etkisini yaratmak, kendi içinde bir dönüşümü sağlamak adına bir çok birime yansımasını sağlamak kaydıyla bir faaliyet düzenleme kararlılığı içinde olduk” dedi. Bunu yapmakla ekonomik aktivitelerden faydalanan kamu maliyesinin de, kendi içinde yaratılacak yaklaşık 500 milyon diye düşünülen boşluğun iyi bir seyirle 40 milyon TL ile kapatıldığını söyleyen Bakan Taçoy, “Yani 500 milyon borçlanacaktık dediğimiz yerde, topu toplu 40 milyon TL borçlanmak kaydıyla dönemi kapatmış olduk” şeklinde konuştu. Kamunun gelir elde edebilmesi için Mart ve Mayıs arasında ekonomik faaliyetlerin bir şekilde devam etmesi gerektiğini ve kamunun tahsilatlarını hızlandırması gerektiğini söyleyen Bakan Taçoy, kendilerinin de bu yönde çeşitli planlamalar yaptıklarını anlattı. Pandemi döneminde en fazla dikkat ettikleri unsurlardan birinin temel gıda ürünlerinin piyasada eksikliğinin hissedilmemesi, eldiven, maske ve hijyen maddelerinin eksik olmaması ve ilk kez karşılaşılan bu olayla birlikte bu ürünlerin fahiş fiyatlara çıkmaması olduğuna dikkat çeken Bakan Taçoy, bu konuda bir çok tedbirin alınarak, bunun devamlılığını sağlamayı başardıklarını söyledi. PİYASADAKİ PAHALILIĞIN ÖNÜNE GEÇİLMESİ AMAÇLANDI Üç aylık dönem içerisinde yapılan düzenlemelere ve kesilen cezalara da dikkat çeken Bakan Hasan Taçoy, bu işlem yapılırken piyasadaki pahalılığın önüne geçilmesinin amaçlandığını söyledi. Taçoy, “Biz bunu her şekliyle gerçekleştirdik. Piyasadaki denetimlerde pahalıkların yaşanmaması için elimizden gelen her şeyi gözlemleyerek, dikkatli bir şekilde yürütmek kaydıyla yerine getirdik” dedi. 31 MAYIS SONRASI İÇİN 4 BAŞLIK HALİNDE BİR PROGRAM DÜŞÜNÜLDÜ Ekonomi ve Enerji Bakanı Hasan Taçoy, 31 Mayıs’tan sonraki dönem hakkında da değerlendirmelerde bulunarak, Bakanlar Kurulu tarafından 31 Mayıs sonrası için 4 başlık halinde bir program düşünüldüğünü söyledi. Bunu Başbakan Ersin Tatar’ın da bilgisine sunmak kaydıyla bir çalışma grubu oluşturduklarını anlatan Bakan Taçoy, programın ilk etabında 26 Mart’ta ortaya konan 31 maddelik görüşlerinin performansının ölçülebilmesi olduğunu, bunu Maliye Bakanlığı, Başbakanlık, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı , kendi bakanlıkları ve Merkez Bankası ile birlikte yapıp tamamladıklarını kaydetti. Haziran ayı ve sonrası için krize çare bulunması için bir dizi görüş ortaya koymak, düşük gelirli bireylere destek, 2021’e yönelik reform ve regülasyonların pakete girmesi, 2021’e hazırlıklı olunması yönünde bir dizi faaliyet gerçekleştirmek istediklerine dikkat çeken Bakan Taçoy, şöyle devam etti: “Burada önemli olan reel sektöre yönelik önlemlerin neler olacağı. İstihdama yönelik neler olacak, çarpan etkisini sağlayacak projeler neler olacak, yeni sektörlerin yaratılması gerekir bunlar neler olacak. Devlet yatırımlarının arttırılması ve piyasaya enjekte edilecek olacak para miktarının arttırılması konusundaki çalışmalar nasıl yapılacak, kamu maliyesi ve finans sektörünün alması gereken tedbirler gibi bir çok faaliyetin düşünüldüğü ve düşünüleceği işlerin bir araya getirilmesi.” Haber: Tuğçe Ülkü Aydın Fotoğraf:  Hüseyin Sayıl (TAK)